We’re updating this note. Thanks for your patience!

| මෙම සටහන යාවත්කාලීන කරමින් පවතී. ඔබගේ ඉවසීමට අගයකරන්නෙමි!

⚠️ Note: This content may not be 100% accurate. For more certainty, please check the data twice.

⚠️ සටහන: මෙහි අන්තර්ගතය 100% ක්ම නිවැරදි නොවිය හැක. වඩාත් නිවැරදිව තහවුරු කරගැනීම සඳහා කරුණාවෙන් දත්ත දෙවරක් පරීක්ෂා කරන
📢 Help Us Improve! If you find any corrections or have new notes to share, please send them our way so we can update the content for everyone. Use the button below to submit your corrections or new material.

📢 අපගේ වර්ධනයට දායක වන්න! මෙහි කිසියම් නිවැරදි කිරීමක් ඇතොත් හෝ ඔබ සතු නව සටහන් අප වෙත එවීමට අවශ්‍ය නම්, අනෙක් පිරිසගේ ප්‍රයෝජනය සඳහා ඒවා යාවත්කාලීන කිරීමට කරුණාවෙන් කටයුතු කරන්න. නිවැරදි කිරීම් හෝ නව සටහන් එවීමට පහත බොත්තම භාවිතා කරන්න

Submit Corrections / New Notes

ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන පද්ධතිය සහ විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාව (යාවත්කාලීන කරන ලද දත්ත)

අධ්‍යාපන පරිපාලන ව්‍යුහය (පොදු දත්ත)

  • ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත අධ්‍යාපන කලාප සංඛ්‍යාව: 100
  • ලංකාවේ විශාලත්ම අධ්‍යාපන කලාපය: කිලිනොච්චිය
  • ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත අධ්‍යාපන කොට්ඨාස සංඛ්‍යාව: 312
  • අඩුම අධ්‍යාපන කොට්ඨාස සංඛ්‍යාවක් ඇති දිස්ත්‍රික්කය: රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය
  • ලංකාවේ මුළු අධ්‍යාපන දිස්ත්‍රික්ක සංඛ්‍යාව: 31

වැඩිම අධ්‍යාපන කලාප (100න්): 17 - නැඟෙනහිර පළාත

අඩුම අධ්‍යාපන කලාප (100න්): 7 - සබරගමුව පළාත

වැඩිම අධ්‍යාපන කොට්ඨාස (312න්): 48 - නැඟෙනහිර පළාත

අඩුම අධ්‍යාපන කොට්ඨාස (312න්): 23 - ඌව පළාත

වැඩිම අධ්‍යාපන දිස්ත්‍රික්ක සංඛ්‍යාවක් ඇති පළාත: උතුරු පළාත (අධ්‍යාපන දිස්ත්‍රික්ක 07)

අඩුම අධ්‍යාපන දිස්ත්‍රික්ක සංඛ්‍යාවක් ඇති පළාත: කිලිනොච්චිය (01)

  • බස්නාහිර පළාතේ අධ්‍යාපන කලාප සංඛ්‍යාව: 11 (කොළඹ - 15, ගම්පහ - 10, කළුතර - 8 ලෙස උප-බෙදීම්)
  • බස්නාහිර පළාතේ අධ්‍යාපන කොට්ඨාස සංඛ්‍යාව: 38
විශේෂ කලාප අංකනයන්:
98 වන කලාපයසියඹලාණ්ඩුව
99 වන කලාපයතණමල්විල
97 වන කලාපයවිල්ගමුව

*අධ්‍යාපන සංඛ්‍යාලේඛන ලේඛන වලින් ප්‍රශ්න ඇසීමේදී පිළිතුරු සැපයෙන්නේ ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර 2 කිනි:

  1. පාසල් සංගණන නිල වාර්තාව (අවසන් වරට නිකුත් වී ඇත්තේ 2022 වර්ෂයට අදාළවයි)
  2. වාර්ෂික තැපැල් සංගණන වාර්තාව (අවසන් වාර්තාව 2021)

විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාව (UGC)

  • ආරම්භක වර්ෂය: 1978 දෙසැම්බර් (1978 අංක 16 දරන විශ්වවිද්‍යාල පනත)
  • පළමු සභාපතිවරයා: මහාචාර්ය ස්ටැන්ලි කල්පගේ මහතා
  • නිල ලිපිනය / ස්ථානය: කොළඹ, වෝඩ් පෙදෙස
  • වත්මන් සභාපතිවරයා (2026): ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්ය කපිල සෙනෙවිරත්න මහතා
  • UGC Hotline (ක්ෂණික ඇමතුම්): 1980

පාසල් වර්ගීකරණය හා ශ්‍රේණිගත කිරීම්

පාසල් වැඩිම කලාපය දෙහිඕවිට 221
පාසල් අඩුම කලාපය දඹුල්ල 39

-01-

ලෝකයේ හොඳම ගුරුවරයා තේරීම (Global Teacher Prize) පිළිබඳ තොරතුරු

ත්‍යාගය පිළිබඳ පසුබිම

2015 වසරේ සිට Global Teacher Prize නමින් ලෝකයේ හොඳම පාසල් ගුරුවරයා තේරීමේ තරගය සංවිධානය කරනු ලබයි. මෙහි නිර්මාතෘවරයා වන්නේ ඉන්දීය ජාතික Sunny Varki මහතා වන අතර, ඔහු විසින් පිහිටුවන ලද Varkey Foundation මඟින් මෙය ක්‍රියාත්මක වේ.

වාර්ෂිකව ජයග්‍රහණය කළ ගුරුවරුන්

වර්ෂය ගුරුවරයාගේ නම රට විෂයය
2015 Nancy Atwell ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය (USA) ඉංග්‍රීසි (English)
2016 Hanan Al Hroub පලස්තීනය (Palestine) ඉස්ලාම් (Islamic) / ප්‍රාථමික
2017 Maggie MacDonnell කැනඩාව (Canada) ඉංග්‍රීසි (English)
2018 Andria Zafirakou එංගලන්තය (England) කලාව (Arts)
2019 Peter Tabichi කෙන්යාව (Kenya) විද්‍යාව (Science)
2020 Ranjitsinh Disale ඉන්දියාව (India) ප්‍රාථමික (Primary)
2021 Keishia Thorpe ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය (USA) ඉංග්‍රීසි (English)
2023 Sister Zeph පකිස්ථානය (Pakistan) ප්‍රජා අධ්‍යාපන

*සටහන: කොවිඩ් වසංගතය සහ සංවිධාන කටයුතු හේතුවෙන් ඇතැම් වසරවල (උදා: 2022) ලෝක මට්ටමේ ප්‍රධාන ත්‍යාගය ප්‍රකාශයට පත් නොකෙරුණි.

ශ්‍රී ලංකාවේ සුවිශේෂී ජයග්‍රහණ සහ නියෝජනයන්

  • පළමු වරට හොඳම 10 දෙනා අතරට (2019):
    මෙම තරගාවලියෙන් ශ්‍රී ලංකාව ලබාගත් ඉහළම දක්ෂතාවය වාර්තා වූයේ 2019 වසරේදීය. එහිදී යාපනය හින්දු විද්‍යාලයේ යෙල්ඩින් යේසුබාලන් (Yashodhar Yuelbalan) මහතා ලෝකයේ හොඳම ගුරුවරුන් 10 දෙනා අතරට තේරී පත් විය.
  • දකුණු ආසියාවේ හොඳම ගුරුවරයා (2022):
    2022 වසරේ දකුණු ආසියාවේ හොඳම ගුරුවරයා ලෙස මීගමුව Nice International School හි සේවය කළ නදී ආනන්දප්පා (Nadeee Anandappa) මිය සම්මානයට පාත්‍ර විය.
  • ආසියාවේ හොඳම ගුරුවරයා (2021 / 2022):
    ලංකාවට ආඩම්බරයක් වෙමින් 2021 සහ 2022 වසරවල ආසියාවේ හොඳම ගුරුවරයා සම්මානය දිනාගනු ලැබුවේ අමිල ගුණරත්න (Amila Gunaratne) මහතා විසිනි. ඔහු සූරියවැව ජාතික පාසලේ නාට්‍ය හා රංග කලාව විෂයභාර ගුරුවරයා ලෙස සේවය කරයි.
තේරීම් ක්‍රියාවලිය: මෙම සම්මානය සඳහා ගුරුවරුන් තෝරාගනු ලබන්නේ පර්යේෂණ මට්ටම්, ඔවුන් ඉටුකර ඇති ප්‍රජා සේවාවන් සහ අධ්‍යාපනික ක්‍රියාවලියට දක්වා ඇති නවෝත්පාදන දායකත්වය පදනම් කරගෙනය.

-02-

ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රධාන තනතුරු සහ ජාතික ආයතන (යාවත්කාලීන කරන ලද දත්ත)

අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රධාන නිලධාරීන්

  • අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්: තිලකා ජයසුන්දර මිය
  • බස්නාහිර පළාත් අධ්‍යාපන ලේකම්: සිරිනිමල් පෙරේරා මහතා

අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ ඉහළ තනතුරු දරන අය

අංකය තනතුර / ආයතනය වත්මන් නිලධාරියා (2026)
01 අධ්‍යාපන හා උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍ය මහාචාර්ය චන්දන අබේරත්න මහතා
02 අධ්‍යාපනය පිළිබඳ රාජ්‍ය ඇමති (දැනට රාජ්‍ය ඇමති තනතුරු ක්‍රියාත්මක නොවේ)
03 ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනයේ (NIE) අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් මහාචාර්ය ප්‍රසාද් සේතුංග මහතා
04 විභාග කොමසාරිස් ජනරාල් අමිත් ජයසුන්දර මහතා
05 ජාතික අධ්‍යාපන කොමිෂන් සභාවේ (NEC) සභාපති මහාචාර්ය නිර්මලී වික්‍රමසිංහ මිය

ජාතික අධ්‍යාපන කොමිෂන් සභාව (National Education Commission - NEC)

කාර්යභාරය: අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපතිවරයා වෙත උපදෙස් ලබාදීම මෙහි ප්‍රධාන වගකීම වේ.

ආරම්භය: මුලින්ම 1961 දී ජාතික අධ්‍යාපන කොමිසම ලෙස ආරම්භ කරන ලදී. එහි ප්‍රථම සභාපතිවරයා වූයේ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ප්‍රථම උපාධිධාරියා වූ J. E. ජයසූරිය මහතාය.

ප්‍රතිසංවිධානය: පසුව 1991 අංක 19 දරන විශේෂ පනත මඟින් වත්මන් ජාතික අධ්‍යාපන කොමිෂන් සභාව (NEC) ලෙස ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරුණි. නව පනත යටතේ එහි ප්‍රථම සභාපතිවරයා වූයේ මහාචාර්ය ලක්ෂ්මන් ජයතිලක මහතාය. මෙම ආයතනය නුගේගොඩ, නාවල පිහිටා ඇත.

විද්‍යාපීඨ සංකල්පය (National Colleges of Education - NCOE)

  • ආරම්භය: 1985 දී එවකට අධ්‍යාපන ඇමති වූ රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතාගේ සංකල්පයක් මත යෝජනා වී, 1986 අංක 30 දරන පනතින් නිල වශයෙන් ආරම්භ කරන ලදී.
  • පිරිනමන උපාධි/ඩිප්ලෝමා: විද්‍යාපීඨ මඟින් වසර 3 ක පුහුණුවකින් පසු පිරිනමනු ලබන්නේ ජාතික ශික්ෂණ විද්‍යා ඩිප්ලෝමාව (National Diploma in Teaching) වේ. ශ්‍රී ලංකාව පුරා දැනට ජාතික විද්‍යාපීඨ 19 ක් ක්‍රියාත්මක වේ.

-03-

ශ්‍රී ලංකාවේ විද්‍යාපීඨ සහ ගෝලීය අධ්‍යාපන සංකල්ප (යාවත්කාලීන කරන ලද දත්ත)

ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ශික්ෂණ විද්‍යාපීඨ (NCOE)

  • පළමු විද්‍යාපීඨය: ලංකාවේ ප්‍රථමයෙන්ම ආරම්භ කරන ලද විද්‍යාපීඨය වන්නේ මහරගම ජාතික ශික්ෂණ විද්‍යාපීඨයයි.
  • පළමු ආගමික/හින්දු විද්‍යාපීඨය: යාපනය මදකලඩි හි පිහිටි විද්‍යාපීඨයයි.
විශේෂ විද්‍යාපීඨ 5 සහ ඒවායේ පිහිටීම:
විද්‍යාපීඨය පිහිටි ස්ථානය / දිස්ත්‍රික්කය
මහවැලි විද්‍යාපීඨයපොල්ගොල්ල (මහනුවර)
සියනෑ විද්‍යාපීඨයවේයන්ගොඩ (ගම්පහ)
හපිටිගම විද්‍යාපීඨයමීරිගම
පස්දුන්රට විද්‍යාපීඨයකළුතර
නිල්වලා විද්‍යාපීඨයමාතර
  • සංයුක්ත විද්‍යාපීඨ (පරිශ්‍ර දෙකක ක්‍රියාත්මක වන): රුවන්පුර සහ දඹදෙණිය විද්‍යාපීඨ මීට උදාහරණ වේ.
  • ලෝකයේ පැරණිතම විශ්වවිද්‍යාලය: මොරොක්කෝවේ (Morocco) පිහිටි අල්-කරාවියින් (Al-Qarawiyyin) විශ්වවිද්‍යාලයයි.

අධ්‍යාපනයේ ප්‍රධාන කුළුණු 4 (UNESCO සංකල්පය)

UNESCO සංවිධානය මඟින් හඳුන්වා දුන් 21 වන සියවසේ අධ්‍යාපනය සඳහා වන මූලික කුළුණු 4 මෙසේය:

1. Learning to know දැනගැනීමට ඉගෙනීම
2. Learning to be යහපත් පුද්ගලයෙකු වීමට ඉගෙනීම
3. Learning to do යමක් කිරීමට/ක්‍රියාවට නැංවීමට ඉගෙනීම
4. Learning to live together අන් අය සමඟ සහයෝගයෙන් ජීවත් වීමට ඉගෙනීම

සාක්ෂරතාවය පිළිබඳ ගෝලීය දත්ත (Literacy)

සාක්ෂරතාවය යනු: යම් පුද්ගලයෙකුට ඕනෑම භාෂාවකින් සරල වාක්‍යයක් තේරුම් සහිතව ලිවීමට සහ කියවීමට ඇති හැකියාවයි.
  • ලෝකයේ සාමාන්‍ය සාක්ෂරතාවය: දළ වශයෙන් 86.3% කි.
  • ලෝකයේ ඉහළම සාක්ෂරතාවය ඇති රටවල්: යුරෝපයේ පිහිටි ඇන්ඩෝරාව (Andorra) සහ ෆින්ලන්තය (Finland) වන අතර එහි ප්‍රතිශතය 100% කි.
  • ලෝකයේ අඩුම සාක්ෂරතාවය ඇති රට: දකුණු සුඩානය (South Sudan) වන අතර එහි ප්‍රතිශතය 27% තරම් අඩු අගයක් ගනී.

-04-

සාක්ෂරතාවය පිළිබඳ වැඩිදුර ගෝලීය සහ කලාපීය දත්ත (UNESCO වාර්තා අනුව)

  • ආසියාවේ වැඩිම සාක්ෂරතාවය ඇති රට: දකුණු කොරියාව (South Korea) වන අතර එහි ප්‍රතිශතය 100% කි.
  • ආසියාවේ අඩුම සාක්ෂරතාවය ඇති රට: ඇෆ්ගනිස්ථානය (Afghanistan) වන අතර එහි ප්‍රතිශතය 42% කි.
  • දකුණු ආසියාවේ වැඩිම සාක්ෂරතාවය ඇති රට: මාලදිවයින (Maldives) වන අතර එහි ප්‍රතිශතය 99.4% කි.
  • දකුණු ආසියාවේ අඩුම සාක්ෂරතාවය ඇති රට: ඇෆ්ගනිස්ථානය (Afghanistan) වන අතර එය 42% කි.

ශ්‍රී ලංකාවේ සාක්ෂරතාවය සහ අධ්‍යාපනික ප්‍රවණතා

ලංකාවේ වැඩිම සාක්ෂරතාවය ඇති දිස්ත්‍රික්කය ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය
දකුණු ආසියාවේ සාක්ෂරතාවයෙන් 2 වන ස්ථානය හිමි රට ශ්‍රී ලංකාව
ලංකාවේ සාක්ෂරතාවයෙන් 2 වන ස්ථානය හිමි දිස්ත්‍රික්කය කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය
ලංකාවේ අඩුම සාක්ෂරතාවය ඇති දිස්ත්‍රික්කය මුලතීවු දිස්ත්‍රික්කය

*මූලාශ්‍රය: UNESCO 2023 නිල වාර්තා දත්ත (UNESCO 2023 Report)

නව විෂය ප්‍රවණතා පාසල් පද්ධතියට හඳුන්වාදීම

සන්නිවේදනය හා මාධ්‍ය අධ්‍යයනය (Media Studies) සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ විෂය මාලාවට එක් කළ වර්ෂය: 2013 වර්ෂය
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය (ICT) පාසල් විෂය මාලාවට නිල වශයෙන් ඇතුළත් කළ වර්ෂය: 2007 වර්ෂය

-05-

පාසල් පෙළපොත් නොමිලේ බෙදා හැරීම

  • ආරම්භක වර්ෂය: ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් සිසුන් සඳහා නොමිලේ පෙළපොත් බෙදාදීමේ වැඩපිළිවෙළ ප්‍රථමයෙන්ම ආරම්භ කරන ලද්දේ 1980 වර්ෂයේදීය.
  • සංකල්පයේ නිර්මාතෘ: මෙම වැඩපිළිවෙළ හඳුන්වා දුන් එවකට රාජ්‍ය නායකයා වන්නේ ජේ. ආර්. ජයවර්ධන ජනාධිපතිතුමාය.
  • එවකට අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂ: මෙම කාර්යයට සුවිශේෂී දායකත්වයක් දැක්වූ එවකට අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂවරයා වන්නේ නැස්බි විජේරත්න මහතාය.
  • පළමු නිල බෙදාහැරීමේ උත්සවය: නොමිලේ පෙළපොත් ලබාදීමේ ප්‍රධාන රාජ්‍ය උත්සවය පවත්වන ලද්දේ කුලියාපිටිය අස්වැද්දුම විද්‍යාලයේදීය.

පාසල් නිල ඇඳුම් නොමිලේ ලබා දීම (School Uniform Distribution)

සංකල්පයේ ආරම්භය (1993): ලංකාවේ පාසල් දරුවන්ට නොමිලේ නිල ඇඳුම් ලබාදීමේ සංකල්පය 1993 වසරේදී එවකට ජනාධිපති රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතා විසින් හඳුන්වා දීමට කටයුතු සූදානම් කරන ලදී. එම අවස්ථාවේ අධ්‍යාපන ඇමතිවරයා ලෙස කටයුතු කළේ ඩබ්. ජේ. එම්. ලොකුබණ්ඩාර මහතාය.

නිල වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වීම (1994): රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ අභාවය හේතුවෙන් 1993 දී එය සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාත්මක කිරීමට නොහැකි වූ අතර, පසුව බලයට පත් වූ ඩී. බී. විජේතුංග ජනාධිපතිවරයාගේ පාලන සමයේදී, 1994 වර්ෂයේ සිට මෙම වැඩපිළිවෙළ ස්ථාවර රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තියක් ලෙස රට පුරා නිල වශයෙන් ක්‍රියාත්මක කිරීම ආරම්භ විය.

ජාතික පාසල් සංකල්පය (National Schools Concept)

  • හඳුන්වා දුන් වර්ෂය: ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන පද්ධතියට "ජාතික පාසල්" සංකල්පය ප්‍රථම වරට හඳුන්වා දෙන ලද්දේ 1985 වර්ෂයේදීය.

-06-

ජාතික පාසල් පද්ධතිය පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු

  • පළමු ජාතික පාසල: ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම ජාතික පාසල ලෙස 1997 වර්ෂයේදී ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය නම් කරන ලදී.
  • පාලන අධිකාරිය: පළාත් පාසල් පළාත් සභා මඟින් පාලනය වන අතර, ජාතික පාසල් සෘජුවම පාලනය වන්නේ මධ්‍යම රජයේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය මඟිනි.
  • වර්ගීකරණ නිර්ණායකය: පළාත් පාසලක් ජාතික පාසලක් බවට පත් කිරීමේ ප්‍රධාන නිර්ණායකය වන්නේ එම පාසලේ ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව 2500 හෝ ඊට වඩා වැඩි වීමයි.
  • සමස්ත ජාතික පාසල් සංඛ්‍යාව: ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමානය වන විට මුළු ජාතික පාසල් සංඛ්‍යාව 396 කි.
  • වැඩිම සිසුන් පිරිසක් සිටින ජාතික පාසල: කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලය (සමහර නිල වාර්තාවල මහනුවර ධර්මරාජ විද්‍යාලය ද ඉහළම ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාවක් නියෝජනය කරයි).

ලංකාවේ අධ්‍යාපන පරිපාලනයේ විකාශනය (අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ ඉතිහාසය)

*ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රය පාලනය කිරීම සඳහා ආයතන බිහිවීමේ ඓතිහාසික අනුපිළිවෙල මෙසේය:

වර්ෂය ආයතනික නාමය සහ විස්තරය
1869 පොදු උපදෙස් දීමේ දෙපාර්තමේන්තුව (The Department of Public Instruction)
ලංකාවේ පිහිටුවන ලද ප්‍රථම නිල අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවයි.
1899 අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුව (Department of Education)
ඉහත දෙපාර්තමේන්තුව නව නමකින් ප්‍රතිසංවිධානය කරන ලදී.
1912 ලාංකීය අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුව
පාලන කටයුතු වඩාත් දේශීයකරණය කරමින් ව්‍යාප්ත කරන ලදී.
1931 අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය (Education Ministry)
ඩොනමෝර් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ ප්‍රථම වරට නිල වශයෙන් අමාත්‍යාංශයක් ලෙස ස්ථාපිත විය.
1988 ඉසුරුපාය පරිශ්‍රය
බත්තරමුල්ල, ඉසුරුපාය වත්මන් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශ මූලස්ථාන ගොඩනැගිල්ල නිල වශයෙන් විවෘත කර පරිපාලන කටයුතු ආරම්භ කරන ලද්දේ මේ වසරේදීය.

-07-

ගුරු අධ්‍යාපන සේවය (Sri Lanka Teacher Educators' Service - SLTES)

  • ආරම්භක වර්ෂය: ශ්‍රී ලංකාවේ සියලුම ගුරු අධ්‍යාපන ආයතන නියාමනය කරමින් "ශ්‍රී ලංකා ගුරු අධ්‍යාපනඥ සේවය" ප්‍රථම වරට හඳුන්වා දෙන ලද්දේ 1995 වර්ෂයේදීය.
  • බඳවා ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය: මෙම සේවයට නිලධාරීන් බඳවා ගනු ලබන්නේ විද්‍යාපීඨ කථිකාචාර්යවරුන් ලෙස කටයුතු කිරීම සඳහාය. ඒ සඳහා මූලික සුදුසුකම් සපුරා ඇති අය අයදුම් කළ යුතු අතර, බඳවා ගැනීම් තරඟ විභාගයක් සහ සම්මුඛ පරීක්ෂණ මඟින් සිදු කෙරේ.

අධ්‍යාපනයේ ස්වභාවය අනුව ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍ර 3 (Types of Education)

විධිමත් අධ්‍යාපනය (Formal Education)

පාසල් කාලය තුළදී හෝ නියමිත අධ්‍යාපන ආයතන ව්‍යුහයක් තුළින් සැලසුම්සහගතව ලබාදෙන සාම්ප්‍රදායික අධ්‍යාපන ක්‍රියාවලියයි.

අවිධිමත් අධ්‍යාපනය (Informal Education)

පොත්පත්, සඟරා, ජනමාධ්‍ය, සමාජ ඇසුර හෝ එදිනෙදා ජීවිතයේ අත්දැකීම් වැනි බාහිර මූලාශ්‍ර තුළින් ස්වයංව ලබන අධ්‍යාපනයයි.

නොවිධිමත් අධ්‍යාපනය (Non-formal Education)

පාසල් පද්ධතියෙන් බැහැරව, වෘත්තීය පුහුණු පාඨමාලා හෝ කෙටි කාලීන වැඩමුළු වැනි නිශ්චිත අරමුණක් වෙනුවෙන් නම්‍යශීලීව සංවිධානය කර ඇති අධ්‍යාපනයයි.

උසස් තාක්ෂණ අධ්‍යාපන ආයතනය (SLIATE)

  • ආයතනික නාමය: ශ්‍රී ලංකා උසස් තාක්ෂණ අධ්‍යාපන ආයතනය (Sri Lanka Institute of Advanced Technological Education)
  • ආරම්භක වර්ෂය: 1995 අංක 29 දරන පනත මඟින් උසස් වෘත්තීය සහ තාක්ෂණික අධ්‍යාපනය ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා මෙම ආයතනය පිහිටුවන ලදී. (උදා: HNDE, HNDIT වැනි උසස් ජාතික ඩිප්ලෝමා පිරිනමනු ලබන්නේ මෙම ආයතනය මඟිනි).

සෞන්දර්ය කලා විශ්වවිද්‍යාලය (University of the Visual and Performing Arts)

  • වත්මන් උපකුලපතිවරයා (2026): ජ්‍යෙෂ්ඨ මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්න මහතා (හිටපු උපකුලපතිනිය: මහාචාර්ය රෝජා වික්‍රමසිංහ).

-08-

අධ්‍යාපනයට සම්බන්ධ සුවිශේෂී ජාත්‍යන්තර සහ ජාතික දින

දිනය සුවිශේෂී දිනය
ජනවාරි 24ලෝක අධ්‍යාපන දිනය
පෙබරවාරි 21ලෝක මව්භාෂා දිනය
පෙබරවාරි 22ලෝක බාලදක්ෂ දිනය
මාර්තු 03ලෝක වනජීවී දිනය / ලෝක ශ්‍රවණ දිනය
අප්‍රේල් 23ලෝක පොත් සහ ප්‍රකාශන හිමිකම් දිනය
අප්‍රේල් 26ලෝක බුද්ධිමය දේපළ දිනය
ජූලි 15ලෝක තරුණ නිපුණතා දිනය
අගෝස්තු 03ශ්‍රී ලංකා දහම් පාසල් දිනය
අගෝස්තු 08ලෝක සාහිත්‍ය දිනය
අගෝස්තු 12ජාත්‍යන්තර තරුණ දිනය
සැප්තැම්බර් 08ලෝක සාක්ෂරතා දිනය
ඔක්තෝබර් 05ලෝක ගුරු දිනය
... 06ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ගුරු දිනය
ඔක්තෝබර් 19ජාතික තරුණ දින සැමරුම
නොවැම්බර් 17ජාත්‍යන්තර ශිෂ්‍ය දිනය
විශේෂ ජාතික මාස: ශ්‍රී ලංකාව තුළ සැප්තැම්බර් මාසය සාහිත්‍ය මාසය ලෙසත්, ඔක්තෝබර් මාසය කියවීමේ මාසය ලෙසත් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් වර්ගීකරණය සහ සංඛ්‍යාත්මක දත්ත

සමස්ත ජාතික පාසල් සංඛ්‍යාව: 396 (නවතම වර්ගීකරණය අනුව)
පළාත් සභා පාසල් (පළාත් පාසල්): 9,700 කට අධිකයි
පළාත් සහ දිස්ත්‍රික් මට්ටමින් පාසල් ව්‍යාප්තිය:
වැඩිම පාසල් සංඛ්‍යාවක් ඇති පළාත: මධ්‍යම පළාත (පාසල් 1,519)
අඩුම පාසල් සංඛ්‍යාවක් ඇති පළාත: උතුරු පළාත (පාසල් 813)
වැඩිම පාසල් සංඛ්‍යාවක් ඇති දිස්ත්‍රික්කය: කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය (පාසල් 872)
අඩුම පාසල් සංඛ්‍යාවක් ඇති දිස්ත්‍රික්කය: කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කය (පාසල් 104)
ලංකාවේ විශාලතම (සිසුන් වැඩිම) පාසල: මහනුවර ධර්මරාජ විද්‍යාලය / කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලය
ලංකාවේ කුඩාම (සිසුන් අඩුම) පාසල: එරත්න ප්‍රදේශයේ පාසලක් (සිසුන් 1ක් හෝ 2ක් සිටින පාසල්)

ගෝලීය උසස් අධ්‍යාපන දත්ත

  • වැඩිම විශ්වවිද්‍යාල සංඛ්‍යාවක් ඇති රට: ලෝකයේ වැඩිම විශ්වවිද්‍යාල සහ උසස් අධ්‍යාපන ආයතන සංඛ්‍යාවක් පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ (India) වන අතර එහි සංඛ්‍යාව දළ වශයෙන් 183 ට වඩා වැඩිය (මධ්‍යම හා ප්‍රාන්ත මට්ටමින්).

-09-

නීති පීඨ පිළිබඳ තොරතුරු (Law Faculties in Sri Lanka)

ප්‍රථම නීති පීඨය (1947): ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල පද්ධතිය තුළ ප්‍රථම වරට නීති පීඨයක් ස්ථාපිත කරන ලද්දේ කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේය (University of Colombo).

පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය: ලංකාවේ දෙවනුවට පැරණිතම නීති අධ්‍යයන අංශයක්/පීඨයක් පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් ව්‍යාප්ත විය.

ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලය (OUSL): දුරස්ථ අධ්‍යාපන ක්‍රමවේදය ඔස්සේ නීතිවේදී (LL.B) උපාධිය හැදෑරීමට අවස්ථාව සලසා දෙමින් නීති අධ්‍යයන අංශය ක්‍රියාත්මක කරයි.

යාපනය විශ්වවිද්‍යාලය: උතුරු පළාතේ සිසුන් වෙනුවෙන් නීති උපාධි පාඨමාලා මෙහෙයවනු ලබන ප්‍රධාන රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයකි.

යුනෙස්කෝ සංවිධානය (UNESCO - United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization)

කාර්යභාරය: එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුබද්ධ, ගෝලීය වශයෙන් අධ්‍යාපනය, විද්‍යාව සහ සංස්කෘතිය නංවාලීම වෙනුවෙන් පෙනී සිටින ප්‍රධානතම ජාත්‍යන්තර ආයතනයයි.
  • ආරම්භය සහ මූලස්ථානය: 1945 නොවැම්බර් 16 දින ආරම්භ කරන ලද අතර මෙහි ප්‍රධාන මූලස්ථානය ප්‍රංශයේ පැරිස් (Paris) නුවර පිහිටා ඇත.
  • වත්මන් අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්: ඕඩ්‍රි ඇසුලේ (Audrey Azoulay) මිය.
  • ශ්‍රී ලංකාවේ සබඳතාවය: යුනෙස්කෝ විධායක කමිටුවේ සාමාජිකත්වය සඳහා ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා ඇතුළු නිලධාරීන් කටයුතු කරනු ලබයි. ලංකාව තුළ ශ්‍රී ලංකා ජාතික යුනෙස්කෝ කොමිෂන් සභාව (SLNCU) නිල වශයෙන් ආරම්භ කරන ලද්දේ 1949 වර්ෂයේදීය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම අධ්‍යාපන ආයතන සහ පාසල්

ආයතන වර්ගය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම පාසල / ආයතනය
ප්‍රථම පිරිමි පාසල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය - ගාල්ල
ප්‍රථම බාලිකා පාසල නිව්ස්ටඩ් බාලිකා විද්‍යාලය (Newstead Girls' College) - මීගමුව
ප්‍රථම මිශ්‍ර පාසල රත්මලානේ ක්‍රිස්තුදේව විද්‍යාලය (හෝ රිච්මන්ඩ් පරිශ්‍රයේ මුල්කාලීන පන්ති)
ප්‍රථම නිදහස් (මධ්‍ය මහා) විද්‍යාලය මධ්‍යම මහා විද්‍යාලය - සීඩුව (සීඩුව මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය)
ප්‍රථම බෞද්ධ පිරිමි පාසල ගාලු විද්‍යෝදය පිරිවෙන / කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලය
ප්‍රථම බෞද්ධ බාලිකා පාසල සංගමිත්තා බාලිකා විද්‍යාලය - ගාල්ල / විසාඛා විද්‍යාලය - කොළඹ
ප්‍රථම දෙමළ පාසල යාපනය මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය / වඩ්ඩුකෝඩෙයි ශ්‍රී යාපනය විද්‍යාලය
ප්‍රථම ගුරු පුහුණු ආයතනය රජයේ ගුරු පුහුණු විද්‍යාලය - මහරගම / කොළඹ

-10-

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම විශේෂිත අධ්‍යාපන ආයතන

ආයතන වර්ගය ප්‍රථම ආයතනය සහ ස්ථානය
ප්‍රථම පිරිවෙන පරම ධම්ම චේතිය පිරිවෙන - රත්මලාන
ප්‍රථම කාර්මික විද්‍යාලය මරදාන කාර්මික විද්‍යාලය
ප්‍රථම සෙවණ මහා විද්‍යාලය බලංගොඩ කන්කණන්ගම සෙවණ මහා විද්‍යාලය
ප්‍රථම විද්‍යාපීඨය මහවැලි විද්‍යාපීඨය - පොල්ගොල්ල
ප්‍රථම හෙද විද්‍යාලය කොළඹ හෙද විද්‍යාලය
ප්‍රථම විශ්වවිද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකා විශ්වවිද්‍යාලය (University of Ceylon)

ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත ගුරු භවතුන්ගේ සංඛ්‍යාලේඛන

සමස්ත ගුරු සංඛ්‍යාව (මුළු පිරිස) 241,054
පිරිමි ගුරු භවතුන් සංඛ්‍යාව 58,535
කාන්තා ගුරු භවතුන් සංඛ්‍යාව 182,519 (71.2%)
එක් ගුරුභවතුන් කෙනෙකු පවා නොමැති (ගුරු පුරප්පාඩු පවතින) පාසල් සංඛ්‍යාව 54 කි

අධ්‍යාපනයේ දාර්ශනික අර්ථකථන සහ පොදු අරමුණු

අධ්‍යාපනය යනු කුමක්ද?

"දැනුම එක් පරම්පරාවක සිට තවත් පරම්පරාවකට රැගෙන යාමේ ක්‍රියාවලිය අධ්‍යාපනය ලෙස හැඳින්වේ."

අධ්‍යාපනයේ පොදු අරමුණ:

සම්පූර්ණ මිනිසෙකු බිහි කිරීමේ අරමුණින් ගොඩනැගෙන ශාරීරික, බුද්ධිමය, ආවේගාත්මක සහ සදාචාරාත්මක සංවර්ධනයයි.

ආගමික අධ්‍යාපනයේ ආරම්භය සහ ඓතිහාසික ග්‍රන්ථ

  • මුස්ලිම් අධ්‍යාපනයේ පියා: සිද්දි ලෙබ්බේ තුමා.
  • ප්‍රථම මුස්ලිම් විද්‍යාලය: මරදාන සහිරා විද්‍යාලය.
  • ප්‍රථම හින්දු විද්‍යාලය: යාපනය හින්දු විද්‍යාලය.
  • ලංකාවේ පැරණිතම ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථය: සිදත් සඟරාව (වේදේහ හිමි විසින් රචිතය).

පාසල් සංවර්ධන සමිතිය (School Development Society - SDS)

  • අරමුණ: පාසල් සංවර්ධනය හා කළමනාකරණය නිවැරදිව සිදු කිරීමේ අරමුණින් බිහිකර ඇත.
  • ආරම්භය: 1982 අංකය දරන චක්‍රලේඛයක් මඟින් SDS නිල වශයෙන් ආරම්භ කරන ලදී.

-11-

පාසල් සංවර්ධන සමිතියේ නිලධාරී මඬුල්ල සහ ව්‍යුහය (SDS Structure)

තනතුර නියෝජනය කරනු ලබන පාර්ශවය
සභාපති (President) විදුහල්පතිවරයා (Principal)
ලේකම් (Secretary) දෙමාපියන්ගෙන් තේරී පත්වන අයෙකු
භාණ්ඩාගාරික (Treasurer) පාසලේ ගුරු මඬුල්ල නියෝජනය කරන ගුරුභවතෙකු
අනුශාසක (Patron) කලාප අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂවරයා (Zonal Education Director)
නිල අර්ථදැක්වීම: පාසල් සංවර්ධන සමිතිය (SDS) යනු පාසලේ සමස්ත ප්‍රජාවම (විදුහල්පති, ගුරුවරුන්, දෙමාපියන් සහ ආදි සිසුන්) නියෝජනය වන පරිදි පිහිටුවා ඇති පොදු සංවිධානයකි.

පාසල් සංවර්ධන සමිති ගාස්තු සහ පහසුකම් ගාස්තු නිර්ණායක

  • සමිතියේ සාමාජික ගාස්තුව: අවම මුදල රු. 50.00 ක් වන අතර උපරිම මුදල රු. 600.00 දක්වා සීමා වේ.
  • පහසුකම් හා සේවා ගාස්තු (ලොකු පන්ති): $5 \times 12 = \text{රු. } 60$ කි.
  • පහසුකම් හා සේවා ගාස්තු (පොඩි / ප්‍රාථමික පන්ති): $3 \times 12 = \text{රු. } 36$ කි.

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් වර්ගීකරණය (යාවත්කාලීන දත්ත)

ජාතික පාසල් සංඛ්‍යාව 396
පළාත් සභා පාසල් 9,750
මුළු රජයේ පාසල් සංඛ්‍යාව 10,146

මහත්මා ගාන්ධිතුමා සහ අධ්‍යාපන දර්ශනය

මූලික සංකල්පය: මහත්මා ගාන්ධිතුමාගේ අධ්‍යාපන ක්‍රමවේදයේ මූලික පදනම වූයේ "පාසලක් යනු ඵලදායී වැඩපොළක් (කර්මාන්ත ශාලාවක්) බවට පත් කිරීම" යන්නයි.

ගාන්ධිතුමාගේ $H_3$ සංකල්පය (The $H_3$ Concept):

අධ්‍යාපනය යනු මිනිසාගේ අංශ ප්‍රධාන තුනක මනා සංකලනයක් සහ සංවර්ධනයක් විය යුතු බව එතුමා ප්‍රකාශ කළේය:

1. Head (හිස / බුද්ධිය) 2. Hand (අත / කුසලතා) 3. Heart (හෘදය / ආධ්‍යාත්මය)

-12-

ගෝලීය ශිෂ්‍යත්ව සහ සම්මාන (Global Scholarships and Recognitions)

මහත්මා ගාන්ධි ශිෂ්‍යත්වය: ශ්‍රී ලංකාවේ අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වල උසස් පෙළ හදාරන දක්ෂ ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් උදෙසා ඉන්දීය රජය (ඉන්දීය මහකොමසාරිස් කාර්යාලය) මඟින් මෙම ශිෂ්‍යත්වය පිරිනමනු ලබයි.

ශිෂ්‍යත්ව වටිනාකම: තෝරාගනු ලබන ශිෂ්‍යයෙකු සඳහා වර්තමානයේ මාසිකව රු. 2,500.00 ක දීමනාවක් බැගින් හිමිවේ.

ක්‍රියාත්මක කාලය: මෙම ශිෂ්‍යත්ව වැඩසටහන 2005 සිට 2010 දක්වා කාලසීමාව තුළ නිල වශයෙන් මෙරට ක්‍රියාත්මක කිරීම අරඹන ලදී.

ලෝක පූජිත දාර්ශනිකයන්ගේ අධ්‍යාපන නිර්වචන

නෙල්සන් මැන්ඩෙලා (Nelson Mandela):

"අධ්‍යාපනය යනු ලෝකය වෙනස් කළ හැකි බලගතුම ආයුධයයි."

රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර් (Rabindranath Tagore):

එතුමාගේ අධ්‍යාපන දර්ශනය සොබාදහම සමඟ බද්ධ වූ නිදහස් චින්තනය මුල් කරගත්තකි.

රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර් තුමා සහ ශ්‍රී ලංකාව

  • නොබෙල් සම්මානය (1913): තාගෝර් තුමා විසින් රචිත "ගීතාංජලී" (Gitanjali) කාව්‍ය ග්‍රන්ථය වෙනුවෙන් 1913 වසරේදී සාහිත්‍ය සඳහා වූ නොබෙල් තෑග්ග හිමිවිය. එතුමා නොබෙල් සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබූ ප්‍රථම ආසියාතිකයා වේ.
  • ශාන්තිනිකේතනය සහ ශ්‍රී ලංකාව: තාගෝර් තුමා ඉන්දියාවේ ආරම්භ කළ "ශාන්තිනිකේතන" විශ්වවිද්‍යාලයේ ආභාෂය ලබාගනිමින් ශ්‍රී ලංකාව තුළ ද දේශීය කලා නිකේතනයක් බිහිවිය. එය හොරණ පිහිටි "ශ්‍රී පාලි මණ්ඩපය" (Sri Palee Campus) ලෙස හඳුන්වයි.
  • රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයීය රංගපීඨය: ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල පද්ධතිය තුළ ඇති විශාලතම එළිමහන් රංගපීඨය (Auditorium) රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර් තුමාගේ නමින් නම් කර ඇති අතර, එය රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයීය පරිශ්‍රයේ පිහිටා ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල ඉතිහාසය (University History)

ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය (University of Sri Jayewardenepura)
  • ආරම්භය (1873): මෙහි මූලික පදනම වැටුණේ 1873 වර්ෂයේදී හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල හිමියන් විසින් ආරම්භ කරන ලද විද්‍යෝදය පිරිවෙන මඟිනි.
  • විශ්වවිද්‍යාල තත්ත්වයට පත්වීම (1959): 1959 වර්ෂයේදී විද්‍යෝදය විශ්වවිද්‍යාලය නමින් නිල රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයක් බවට පත් කරන ලදී. පසුව එය "ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය" ලෙස ප්‍රතිසංස්කරණය විය.
  • නිර්මාතෘ සහ මුල්ම නිලධාරීන්:
    • නිර්මාතෘ: වැලිවිටියේ සෝරත හිමි
    • ප්‍රථම කුලපති (Chancellor): ඕල්ටර්න් ගුණතිලක මහතා
    • ප්‍රථම උපකුලපති (Vice Chancellor): මහාචාර්ය ඩබ්ලිව්. එම්. බාලසූරිය මහතා

-13-

02. කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය (University of Kelaniya)

  • ආරම්භය (1875): 1875 වර්ෂයේදී ආරම්භ කරන ලද විද්‍යාලංකාර පිරිවෙන මඟින් මෙහි මූලික පදනම සකස් විය.
  • විශ්වවිද්‍යාල තත්ත්වයට පත්වීම (1959): 1959 වර්ෂයේදී ලංකා විද්‍යාලංකාර විශ්වවිද්‍යාලය නමින් නිල රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයක් බවට පත් කරන ලදී. පසුව එය කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය ලෙස ප්‍රතිසංස්කරණය විය.
  • නිලධාරීන් සහ ප්‍රධානීන්:
    • ප්‍රථම කුලපති (Chancellor): මහින්ද රාජපක්ෂ හිමි
    • ප්‍රථම උපකුලපති (Vice Chancellor): තිලකරත්න සිල්වා මහතා
    • විද්‍යාලංකාර පිරිවෙන් කතෘවරුන්: රත්මලානේ ධර්මානන්ද හිමි සහ ධර්මාලංකාර හිමි

03. කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය (University of Colombo)

  • ඓතිහාසික පසුබිම: 1870 වර්ෂයේදී ප්‍රථම වෛද්‍ය විද්‍යාලය (Ceylon Medical College) ලෙස ආරම්භ විය.
  • විශ්වවිද්‍යාල විද්‍යාලය (1921): 1921 වර්ෂයේදී ලංකා විශ්වවිද්‍යාල විද්‍යාලය (University College Colombo) බවට පත් කරන ලදී.
  • ස්වාධීන විශ්වවිද්‍යාලය (1967): 1967 වර්ෂයේදී කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය නමින් ස්වාධීන රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් විය. මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමාන හොඳම විශ්වවිද්‍යාලය ලෙස සැලකේ.
  • නිලධාරීන් සහ ප්‍රධානීන්:
    • කුලපති (Chancellor): මුරුත්තෙට්ටුවේ ආනන්ද හිමි
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): S.H.D. කරුණාරත්න මහතා

04. පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය (University of Peradeniya)

  • ආරම්භය (1942): 1942 වර්ෂයේදී කොළඹ 07, කුමාරතුංග මුණිදාස මාවත (තර්ස්ටන් පාර) පරිශ්‍රයේ ලංකා විශ්වවිද්‍යාලය (University of Ceylon) නමින් ආරම්භ කරන ලදී.
  • ස්ථාන මාරුව (1952): 1952 වර්ෂයේදී විශ්වවිද්‍යාලය නිල වශයෙන් පේරාදෙණිය පරිශ්‍රය වෙත ගෙන යන ලදී.
  • නාමකරණ විකාශනය: 1972 වර්ෂයේදී ශ්‍රී ලංකා විශ්වවිද්‍යාලය (University of Sri Lanka) ලෙසත්, 1978 වර්ෂයේදී පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය ලෙසත් ස්වාධීන කෙරුණි.
  • නිලධාරීන් සහ ප්‍රධානීන්:
    • කුලපති (Chancellor): මහාචාර්ය G.H. පීරිස් මහතා
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): M.D. ළමාවංශ මහතා

05. යාපනය විශ්වවිද්‍යාලය (University of Jaffna)

  • ආරම්භය (1974): 1974 වර්ෂයේදී නිල වශයෙන් ආරම්භ කරන ලදී.
  • නිලධාරීන් සහ ප්‍රධානීන්:
    • කුලපති (Chancellor): K. C. Y. W. පෙරේරා මහතා
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): මහාචාර්ය M.D. ගුණවර්ධන මහතා
    • විද්‍යාඥ ශ්‍රීමත් සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර මහතාට ගෞරව උපාධි (Doctorate) පිරිනමා ඇත.

-14-

බදියුදීන් මහ්මුද් මහතා (Badi-ud-din Mahmud)

  • ධුර කාලසීමාවන්: ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම අධ්‍යාපන ඇමතිවරයෙකු වූ එතුමා දෙවරක්ම මෙරට අධ්‍යාපන අමාත්‍ය ධුරය හෙබවීය.
    • පළමු වරට: 1960 - 1963
    • දෙවන වරට: 1970 - 1977
  • විශේෂ මෙහෙය: ශ්‍රී ලංකාව තුළ ප්‍රථම වතාවට ප්‍රාදේශීය අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂකවරුන් (Regional Directors of Education) පත් කරනු ලැබුවේ එතුමාගේ නිල කාලය තුළදීය.

රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා (Ranil Wickremesinghe) - අධ්‍යාපන දායකත්වය

අධ්‍යාපන අමාත්‍ය ධුරය: 1980 සිට 1989 දක්වා කාලය තුළ ලංකාවේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා ලෙස කටයුතු කළේය.

එතුමාගේ පාලන කාලයේ බිහිවූ සුවිශේෂී සංකල්ප සහ ආයතන:

1. 1985 වර්ෂයේදී ජාතික අධ්‍යාපන විද්‍යාපීඨ (NCOE) සංකල්පය නිර්මාණය කිරීම.
2. 1986 වර්ෂයේදී ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය (NIE) ස්ථාපනය කිරීම.
3. ජාතික ගුරු සේවා සභාව නිර්මාණය කිරීම.
4. ජාතික ශිෂ්‍ය භට බලකාය (National Cadet Corps) ස්ථාපනය කිරීම.

06. රජරට විශ්වවිද්‍යාලය (Rajarata University of Sri Lanka)

  • ආරම්භය: 1996 ජනවාරි 31 වන දින නිල වශයෙන් ආරම්භ කරන ලදී.
  • භූගෝලීය පසුබිම: මෙය මිහින්තලේ පරිශ්‍රය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් පිහිටුවා ඇත.
  • ප්‍රධාන නිලධාරීන්:
    • කුලපති (Chancellor): ඊතලවැටුණුවැවේ ඥාණතිලක හිමි
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): S. හිටිනායක මහතා

07. වයඹ විශ්වවිද්‍යාලය (Wayamba University of Sri Lanka)

  • ආරම්භය: 1999 වර්ෂයේදී ස්වාධීන රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයක් ලෙස ස්ථාපනය විය.
  • භූගෝලීය පසුබිම: කුලියාපිටිය සහ මාකඳුර යන පරිශ්‍රයන් කේන්ද්‍ර කරගනිමින් අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කෙරේ.
  • ප්‍රධාන නිලධාරීන්:
    • කුලපති (Chancellor): P.N. කීර්තිසිංහ මහතා
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): උදිත ජයසිංහ මහතා

08. නැගෙනහිර විශ්වවිද්‍යාලය (Eastern University, Sri Lanka)

  • ආරම්භය: 1986 වර්ෂයේදී නිල වශයෙන් ආරම්භ කරන ලදී.
  • ප්‍රධාන නිලධාරීන්:
    • කුලපති (Chancellor): M. Selvaraja මහතා
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): V. Kanagasingam මහතා

-15-

09. සිරිමානන්ද විශ්වවිද්‍යාලය / සබරගමුව විශ්වවිද්‍යාලය (Sabaragamuwa University of Sri Lanka)

  • ආරම්භය: 1995 වර්ෂයේදී ආරම්භ කරන ලදී.
  • විශේෂ කරුණු: මෙම විශ්වවිද්‍යාලය බැඳීමට උදව් කළේ කටාර් (Qatar) රාජ්‍යයයි.
  • ප්‍රධාන නිලධාරීන්:
    • කුලපති (Chancellor): M. උමර් මහතා
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): R.M. රෝහණ මහතා

10. රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලය (University of Ruhuna)

  • ආරම්භය: 1978 වර්ෂයේදී ස්ථාපනය කරන ලදී.
  • නිර්මාණය / දායකත්වය: මුදල් අමාත්‍ය රොනී ද මැල් මහතාගේ සංකල්පයක් හා මැදිහත්වීමක් මත නිර්මාණය විය.
  • ප්‍රධාන නිලධාරීන්:
    • කුලපති (Chancellor): මහාචාර්ය අත්තුඩාවේ සිරි රාහුල හිමි
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): සුජීව අමරසේන මහතා

11. සරසවිය / ශ්‍රී ලංකා බෞද්ධ හා පාලි විශ්වවිද්‍යාලය (Buddhist and Pali University)

  • ආරම්භය: 1991 වර්ෂයේදී ආරම්භ විය.
  • ප්‍රධාන නිලධාරීන්:
    • කුලපති (Chancellor): කඹුරුගමුවේ වජිර හිමි
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): E.M.U.S.K. හේරත් මහතා

12. සෞන්දර්ය කලා විශ්වවිද්‍යාලය (University of the Visual and Performing Arts)

  • ආරම්භය: 2005 වර්ෂයේදී ස්වාධීන විශ්වවිද්‍යාලයක් ලෙස ස්ථාපනය කරන ලදී.
  • ප්‍රධාන නිලධාරීන්:
    • කුලපති (Chancellor): මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්න මහතා
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): රෝහණ පී. මහලියනාරච්චි මහතා

13. ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලය (The Open University of Sri Lanka)

  • ආරම්භය: 1978 වර්ෂයේදී (පාර්ලිමේන්තු පනතක් මඟින්) නිල වශයෙන් ආරම්භ විය.
  • විශේෂත්වය: ස්වයං අධ්‍යයන උපක්‍රම සහ දුරස්ථ අධ්‍යාපන ක්‍රමවේද ඔස්සේ මෙහි කටයුතු සිදු කෙරේ.
  • ප්‍රධාන නිලධාරීන්:
    • කුලපති (Chancellor): ධර්මබන්ධු මහින්ද හිමි
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): P.M.C. තිලකරත්න මහතා

-16-

14. ඌව වෙල්ලස්ස විශ්වවිද්‍යාලය (Uva Wellassa University)

  • ආරම්භය: 2005 වර්ෂයේදී පිහිටුවන ලදී.
  • ප්‍රධාන නිලධාරීන්:
    • කුලපති (Chancellor): කොටුගොඩ ධම්මාවාස හිමි (සටහනෙහි 'ධම්මදස්සි' ලෙස ලියා පසුව 'ධම්මාවාස' ලෙස සංශෝධනය කර ඇත) / තිලකසිරි නායක හිමි
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): ජයන්ත ලාල් රත්නසේකර මහතා

15. යාපනය විශ්වවිද්‍යාලය (University of Jaffna)

  • ආරම්භය: 1974 වර්ෂයේදී ආරම්භ කරන ලදී.
  • ප්‍රධාන නිලධාරීන්:
    • කුලපති (Chancellor): S. පත්මනාදන් මහතා
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): මහාචාර්ය S. ශ්‍රී සත්කුණරාජා මහතා (Prof. S. Srisatkunarajah)

16. ගම්පහ වික්‍රමආරච්චි දේශීය වෛද්‍ය විශ්වවිද්‍යාලය (Gampaha Wickramarachchi University of Indigenous Medicine)

  • ආරම්භය: මුල්ම ආයතනය (වික්‍රමආරච්චි ආයුර්වේද ආයතනය) 1928 දී ආරම්භ වූ අතර, 2019 වර්ෂයේදී එය පූර්ණ විශ්වවිද්‍යාලයක් බවට පත් කරන ලදී.
  • ප්‍රධාන නිලධාරීන්:
    • කුලපති (Chancellor): නියංගොඩ විජිතසිරි හිමි
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): රංජනා ඩබ්ලිව්. සෙනෙවිරත්න මහත්මිය (සටහනෙහි මුලින් 'ජනිතා ලියනගේ' ලෙස සඳහන්ව පසුව 'රංජනා සෙනෙවිරත්න' ලෙස වෙනස් කර ඇත)

17. වවුනියාව විශ්වවිද්‍යාලය (University of Vavuniya)

  • ආරම්භය: 2021 වර්ෂයේදී නිල වශයෙන් රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.
  • ප්‍රධාන නිලධාරීන්:
    • කුලපති (Chancellor): සුබ්‍රමනියම් මෝහනදාස් මහතා
    • උපකුලපති (Vice Chancellor): T. මංගලේශ්වරන් මහතා
• KDU (කොතලාවල ආරක්ෂක විශ්වවිද්‍යාලය) උපකුලපති: මිලින්ද පීරිස් මහතා

-17-

සාමාන්‍ය දැනීම (General Knowledge)

1994 වර්ෂයේදී ගුරු සේවය හඳුන්වා දීම සහ උපධිධාරීන් ගුරු සේවයට බඳවා ගැනීමේදී මෙම විභාගය පැවැත්වීම ආරම්භ විය. එහි ලිඛිත විභාගයේ ප්‍රශ්න පත්‍ර 2කි:

  1. අභියෝග්‍යතාවය: කාලය පැය 1කි, MCQ ප්‍රශ්න 50කි, සමත් වීමට 40%ක් අවශ්‍ය වේ.
  2. සාමාන්‍ය දැනීම: ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂ එස්. යෝගරාජා මහතා විසින් මෙම සාමාන්‍ය දැනීම ප්‍රශ්න පත්‍රය හඳුන්වා දෙන ලදී.
• කාලය පැය 1කි.
• මුලින් ප්‍රශ්න 5ක් ලැබුණු අතර පසුව එය ප්‍රශ්න 50ක MCQ පත්‍රයක් බවට පත් විය. නමුත් ගුරු විභාගවල ප්‍රශ්න 30ක් MCQ ද, අනෙක් කොටස විවෘත ප්‍රශ්න ද වේ.
• ප්‍රශ්නයකට ලකුණු 2 බැගින් මුළු ලකුණු 100කි. විභාගය සමත් වීමට ලකුණු 40ක් ලබා ගත යුතුය.

සාමාන්‍ය දැනීම විෂය නිර්දේශය (Syllabus Areas):

  • 01. අධ්‍යාපන පද්ධතිය
  • 02. ගුරු වෘත්තියේ නූතන තොරතුරු
  • 03. අධ්‍යාපනයේ මෑත කාලීන ප්‍රවණතා

* මෙම විෂය නිර්දේශය ආවරණය කිරීමට මාතෘකා 15කින් යුක්ත වන අතර සංකල්පීයව මෙම විෂය නිර්දේශය ආවරණය කෙරේ.

1. දේශීය විදේශීය අධ්‍යාපන ඉතිහාසය (ප්‍රශ්න 3/4)

ප්‍රශ්නය පිළිතුර
ලෝකයේ පළමු පාසල කුමක්ද? බ්‍රිතාන්‍ය රාජ්‍යයේ කෙන්ටර්බරි (Canterbury) පාසල
ලංකාවේ පළමු පාසල කුමක්ද? 1814 - ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය

2. අධ්‍යාපන සංඛ්‍යා ලේඛන

ප්‍රශ්නය පිළිතුර
ලංකාවේ වර්තමාන රජයේ පාසල් කීයද? 10,146
ලංකාවේ සාක්ෂරතාවය (Literacy Rate) 93.3%

-18-

3. අධ්‍යාපනයට සම්බන්ධ දාර්ශනික මත

"ක්‍රියාවෙන් ඉගෙනීම සපුරාලීම" මෙම කියමන කාගේද? ඇමරිකානු ජාතික ජෝන් ඩියුයි (John Dewey) මහතා

4. දේශීය විදේශීය රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාල

ලංකාවේ රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාල කීයද? 17
ලෝකයේ වැඩිම විශ්වවිද්‍යාල ඇත්තේ කොහේද? ඉන්දියාව (183)

5. පළාත් අධ්‍යාපනය හා පළාත් තොරතුරු

ඌව පළාතේ පාසල් කීයක් තිබේද? 896

6. කන්නන්ගර සහ අධ්‍යාපනය

කන්නන්ගර මහතා නිදහස් අධ්‍යාපනය හඳුන්වා දුන්නේ කවදාද? 1945

7. ලෝ වටා අධ්‍යාපනය

ලෝකයේ හොඳම අධ්‍යාපනය සතු රට කුමක්ද? ෆින්ලන්තය (Finland)
(විභාග නොමැත / අමතර පන්ති නොමැත - No exam. No tuitions)

8. අධ්‍යාපනයට සම්බන්ධ ජාත්‍යන්තර දින සහ සංවිධාන

ලෝක අධ්‍යාපනික දිනය කවදාද? ජනවාරි 24

9. අධ්‍යාපනයට සම්බන්ධ සංකල්ප

අධ්‍යාපනයේ ප්‍රධාන අංශ මොනවාද? දැනුම, ආකල්ප, කුසලතා

10. ගුරු සේවය සම්බන්ධ තොරතුරු

ලෝකයේ හොඳම ගුරුවරයා තෝරන, මෑතකදී දියත් කරන ලද ඓතිහාසික ක්‍රියාවලිය කුමක්ද? Global Teacher Prize (ගෝලීය ගුරු සම්මානය)

11. අධ්‍යාපනයට සම්බන්ධ ලංකාවේ ජාතික ආයතන

ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය (NIE) පිහිටා තිබෙන්නේ කොහේද? මහරගම

12. අධ්‍යාපනයට සම්බන්ධ ජාත්‍යන්තර ආයතන

UNESCO සංවිධානය පිහිටා තිබෙන්නේ කොහේද? පැරිස් (Paris)

-19-

13. අධ්‍යාපනයේ නවීන කාලීන ප්‍රවණතා / සංකල්ප

  • * නැණසල තොරතුරු තාක්ෂණ මධ්‍යස්ථාන මඟින් සෑම පළාතකම තොරතුරු තාක්ෂණ දැනුම ලබාදීම. ප්‍රථම නැණසල මධ්‍යස්ථානය ඌව පළාතේ, බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ, බල්ලකෙටුව ප්‍රදේශයෙන් ආරම්භ විය.

14. ග්‍රන්ථ හා කතුවරු

  • * "ඉංග්‍රීසි ගුරුවරයා" (The English Teacher) ග්‍රන්ථය රචනා කළේ කවුද? - R. K. නාරායනන් (R. K. Narayan)

15. අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය

  • * අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය ඉසුරුපාය ගොඩනැගිල්ලට රැගෙන ගිය වර්ෂය කුමක්ද? - 1988
  • * සටහන (රතු පැහැයෙන් ලියා ඇති කොටස): මීට අමතරව අධ්‍යාපනය සම්බන්ධ තොරතුරු, වර්තමාන කැබිනට් මණ්ඩලය සහ කාලීන තොරතුරුද අධ්‍යයනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ විකාශනය

  • 1869 - ප්‍රසිද්ධ උපදෙස් දීමේ දෙපාර්තමේන්තුව (පළමු අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුව)
  • 1899 - අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුව
  • 1912 - ලංකා අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුව
  • 1931 - අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය
  • 1988 - ඉසුරුපාය

පාසල් සංවර්ධන සමිතිය (SDS) - School Development Society

  • * පාසල් සංවර්ධනය සහ නිවැරදි තීරණ ගැනීමේ අනුබුද්ධියෙන් 1982 වර්ෂයේදී පාසල් සංවර්ධන සමිති ආරම්භ කරන ලදී.
  • * 1982 අංක 2 දරන චක්‍රලේඛය මඟින් SDS ආරම්භ කරන ලදී.
  • * SDS යනු සෑම පාසලකටම පොදු වූ ස්වේච්ඡා සංවිධානයකි.

- 20 -

පාසල් සංවර්ධන සමිතියේ නිලධාරි මණ්ඩලය බෙදීයාම

  • • සභාපති: විදුහල්පති
  • • ලේකම්: දෙමාපියන්ගෙන් කෙනෙක්
  • • භාණ්ඩාගාරික: පාසලේ ගුරුවරයෙක්
  • • අනුශාසක: කලාප අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂක

පාසල් සංවර්ධන සමිති ගාස්තුව

  • • අවම: රු. 50
  • • උපරිම: රු. 600

අධ්‍යාපනය යනු:

  • දැනුම එක් පරම්පරාවක සිට තවත් පරම්පරාවකට රැගෙන යාමේ ක්‍රියාවලියයි.

අධ්‍යාපනයේ ප්‍රධාන අරමුණු

  • සම්පූර්ණ මිනිසෙක් බිහිකිරීමට සිදු කෙරෙන ශාරීරික, බුද්ධිමය, ආධ්‍යාත්මික, ගුණාත්මක, සදාචාරාත්මක සංවර්ධනයයි.
    • ජාතික අරමුණු
    • ප්‍රාදේශීය අරමුණු
    • පුද්ගල අරමුණු

ප්‍රතීත පාසල්

  • * ප්‍රතීත පාසල් යනු මොනවාද?
    අඩු ආදායම්ලාභී දෙමාපියන්ගේ දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලබා දීමට ආරම්භ කළ නිවාඩු නිකේතන පදනම් කර ආරම්භ කළ පාසල් වේ.

UNESCO - United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization

  • එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ අනුබද්ධ ආයතනයකි. ලෝකයේ අධ්‍යාපනය සම්බන්ධ ප්‍රධානම ආයතනයයි.
  • 1945 - ආරම්භය (මූලස්ථානය - ප්‍රංශයේ පැරිස් නුවර)
  • 1946 - ශ්‍රී ලංකාව එහි සාමාජිකත්වය ලබා ගැනීම.

- 21 -

  • UNESCO සංවිධානයේ විධායක කටයුතු සභා සාමාජිකත්වය ශ්‍රී ලංකාවට ප්‍රථම වතාවට ලැබුණි.
  • ශ්‍රී ලංකාව තුළ ජාතික UNESCO කොමිසම 1949 පිහිටුවා ගන්නා ලදී.
  • UNESCO වර්තමාන අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් - Audrey Azoulay (ප්‍රංශ ජාතික)

UNICEF

  • ලෝකයේ ළමයින්ගේ අධ්‍යාපනය හා සුභසාධනය සම්බන්ධ ආයතනයකි.
  • 1946 දී ආරම්භ කරන ලදී.
  • මූලස්ථානය - America - New York
  • වර්තමාන අධ්‍යක්ෂිකා - කැතරින් එම්. රසල් මහත්මිය (Catherine M. Russell)

විවිධ විභාග ආරම්භ කළ වර්ෂ

  • 1939 - 5 ශිෂ්‍යත්වය
  • 1952 - O/L (අධ්‍යයන පොදු සහතික පත්‍ර සාමාන්‍ය පෙළ)
  • 1964 - A/L (අධ්‍යයන පොදු සහතික පත්‍ර උසස් පෙළ)

සාක්ෂරතා තත්ත්වයන්

  • ලංකාවේ පරිගණක සාක්ෂරතාවය - 34.3%
  • * ලෝකයේ වැඩිම සාක්ෂරතාවයක් පවතින්නේ - දකුණු කොරියාවේ
  • * ලෝකයේ අඩුම සාක්ෂරතාවයක් පවතින්නේ - දකුණු සුඩානයේ

- 22 -

  • * ලංකාවේ වැඩිම පරිගණක සාක්ෂරතාවය පවතින්නේ - කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය - බස්නාහිර පළාත.
  • * ලංකාවේ අඩුම පරිගණක සාක්ෂරතාවය පවතින්නේ - නැගෙනහිර පළාත. බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය.

බෝඩින් පාසල්

  • ශ්‍රී ලංකාව පාලනය කළ ලන්දේසීන් විසින් ලංකාව තුළ බෝඩින් පාසල් ප්‍රථමයෙන්ම ආරම්භ කරන ලදී.
    බෝඩින් පාසල් යනු ලන්දේසීන් අන්‍ය ආගම් වැළඳ ගැනීමට දායක කරගත් උපක්‍රමයකි.

ගුරු සේවයට ඇතුළු වීමේ විස්තර

  • ① ගුරු සේවයට ඇතුළු වීමේ අවම / උපරිම වයස - 18-35
  • ② විශ්‍රාම වයස - 60
  • ③ පරිවාස කාලය - 3
  • ④ නිවාඩු ගණන - 41 (අනියම් නිවාඩු 21, අසනීප නිවාඩු 20)
  • ⑤ ප්‍රවේශ කාලය - වසර 5
  • ⑥ දුෂ්කර දීමනාව - වාර්ෂිකව 2500

ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය

  • 1814 ආරම්භ කළ ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය ලංකාවේ පැරණිතම පාසලකි.
    මෙය ලංකාවේ ප්‍රථම රජයේ පාසලයි. සබරගමුව පළාතේ අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂකවරයා කවුද? කියා කන්නන්ගර මහතා සොයා බැලීමේදී, නිදහස් අධ්‍යාපනයේ පියා කාන්තාවන් සදහා ප්‍රථමයෙන්ම ලංකාවේ සේවය ලබා දුන්නේ ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයටයි.

- 23 -

අධ්‍යාපන කලාප

  • ලංකාවේ අධ්‍යාපන කලාප - 100
    • 100 වන කලාපය - කිලිනොච්චිය
    • 99 වන කලාපය - තණමල්විල
    • 98 වන කලාපය - විල්ගමුව
  • • වැඩිම කලාප - නැගෙනහිර 17
  • • අඩුම කලාප - සබරගමුව 7

අධ්‍යාපන කොට්ඨාස

  • • සියල්ල - 312
  • • අවසාන කොට්ඨාසය - මුලතිවු (තුණුකායි)
  • • ඌව පළාතේ - 23 (අඩුම)
  • • වැඩිම - නැගෙනහිර 48

පාසල් වර්ගීකරණය

  • • ඌව පළාතේ ජාතික පාසල් - 38
    • පළාත් පාසල් - 858
    • එකතුව - 896

ජාතික පාසල් සංකල්පය

  • 1985 දී ලංකාවේ ජාතික පාසල් ක්‍රමය ආරම්භ කරන ලදී.
  • 1987 දී පළමු ජාතික පාසල ලෙස ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය නම් කරන ලදී.
  • ඕනෑම පාසලක් ජාතික පාසලක් වීමට ප්‍රධාන නිර්ණායකයකි, උසස් පෙළ සියලුම විෂය ධාරාවන්ගෙන් සමන්විත විය යුතුය.
  • ලංකාවේ පළාත් පාසලක් ජාතික පාසලක් කිරීමේ බලය ඇත්තේ අධ්‍යාපන ඇමතිවරයාටයි. මින්පසු ජාතික පාසල් පාලනය කරනු ලබන්නේ මධ්‍යම ආණ්ඩුවේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයෙනි.
  • වර්තමාන ජාතික පාසල් පාලනය භාර ජාතික පාසල් අධ්‍යක්ෂකවරයා කවුද? වර්තමාන අධ්‍යක්ෂකවරයා - නිලානි මලිගස්පේ මහත්මිය
  • ලංකාවේ වැඩිම ළමුන් සිටින ජාතික පාසල - ගොඩගම සුභාරතී මහානාම ජාතික පාසල

- 24 -

  • • ජාතික පාසල් - 396
    • වැඩිම - බස්නාහිර 79 (කොළඹ 39)
    • අඩුම - උතුරු මැද 17 (කිලිනොච්චිය 2)

ගුරු දිනය - Teachers Day

  • UNESCO සංවිධානය විසින් 1994 සිට Oct 5 ලෝක ගුරු දිනය සමරනු ලබයි.
  • නමුත් ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ගුරු දිනය සමරන්නේ October 6 වෙනිදාය. එසේ වීමට හේතුව ශ්‍රී ලංකාව ජාත්‍යන්තර ගුරු පූජිතයන්ට උපහාර කරන්නේ Oct 6 නිසාවෙනි.
  • • ලෝකයේ වැඩිම ගුරුවරු සේවය කරන්නේ - Mexico
    • ලෝකයේ අඩුම ගුරුවරු සේවය කරන්නේ - වතිකානුව

සාක්ෂරතා දිනය - 09.08

  • 1967 සිට සැප්තැම්බර් 08 සාක්ෂරතා දිනය සැමරීම වාර්ෂිකව සිදු කෙරෙන අතර UNESCO සංවිධානය නම් කළ දිනයකි.
    2023 තේමාව - සංක්‍රාන්ති සමයක සන්නිවේදනය හා තිරසාර පදනමක් නිර්මාණය කිරීමට සාක්ෂරතාවය දියුණු කරමු යන්නයි.

ලංකාවේ පළමු අධ්‍යාපන ආයතන

  • • ලංකාවේ පළමු අධ්‍යාපන ආයතනය - මහා විහාරය (දේවානම්පියතිස්ස රජු)
    • ලංකාවේ 2 වන අධ්‍යාපන ආයතනය - අභයගිරිය (වළගම්බා රජු)
    • ලංකාවේ 3 වන අධ්‍යාපන ආයතනය - ජේතවන්නාරාමය (මහසෙන් රජු)
    * බුදු දහම ලංකාවට ලැබීමෙන් පසු මේවා නිර්මාණය විය.
  • • බුදු දහම ලංකාවට පෙර තිබූ අධ්‍යාපන ආයතනය - කාල ප්‍රසාද පිරිවෙන - අනුරාධපුර (පණ්ඩුකාභය රජු විසින්)

- 25 -

දහම් පාසල් අධ්‍යාපනය

  • ඇමරිකාවේ සිට ලංකාවට පැමිණි හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කොට් තුමා ලංකාවේ බෞද්ධ දහම් පාසල් ක්‍රමය ප්‍රථමයෙන්ම ආරම්භ කරන ලදී.
  • ලංකාවේ පළමු දහම් පාසල = 1895 අගෝස්තු 3 ගාල්ල වැලිවත්ත ශ්‍රී විජයානන්ද දහම් පාසල ආරම්භ කරන ලදී. නිර්මාණය කිරීමට දායකත්වය ලබාදුන්නේ ඕල්කොට් තුමාය.
  • වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ දහම් පාසල් - 10070
    • වැඩිම දහම් පාසල් - බස්නාහිර පළාත
    • වැඩිම දිස්ත්‍රික්කය - ගම්පහ
  • * හැම වර්ෂයකම අගෝස්තු 3 ලංකාවේ ජාතික දහම් පාසල් දිනය වේ.
  • • ලංකාවේ වැඩිම ළමුන් අධ්‍යාපනය ලබන දහම් පාසල - මහරගම ශ්‍රී වජිරඥාණ දහම් පාසල (ලංකාවේ පළමු නොමිලේ පවත්වන දහම් පාසල)

දහම් පාසල් සඳහා වාර්ෂික වැය ශීර්ෂය

  • • රු. 5000

- 26 -

  • 01. පාසල් සංගණනය පවත්වන්නේ කවදාද?
    වසර 2කට වරක් ජූනි 1 වැනිදා.
  • • ලෝක ළමා දිනය - ජූනි 1
  • 02. ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපනයේ ප්‍රථම උසස් අධ්‍යාපන ආයතනය කුමක්ද?
    සෙමනේරිය පාසල. - ලන්දේසීන් ආරම්භ කරන ලදී. 1690 - යාපනයේ නල්ලූර් වල.
  • 03. අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ ලංකාවේ හඳුන්වා දෙන්නේ වසර කීයකට වරක්ද?
    වසර 10කට වරක්.
    අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ හඳුන්වා දුන් වර්ෂ කීපයක්:
    • 1939 - පළමු අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණය - කන්නන්ගර මහතා හඳුන්වා දුන්
    • 1972 - අනිවාර්ය අධ්‍යාපන වයස 5-16 කළා.
    • 1997 - අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ වර්ෂය.
    • 2006 - නව ප්‍රතිසංස්කරණ හඳුන්වා දුන්.
    • 2023 - නවතම එක වේ.
  • 04. අධ්‍යාපන විද්‍යාපීඨ වර්ෂය ලෙස හඳුන්වන්නේ කුමන වර්ෂයද?
    2015. (30 වන සංවත්සරය සැමරූ වර්ෂය - 1985-2015)
  • 05. ශ්‍රී ලංකාවේ පිරිවෙන් ක්‍රමයේ පැරණිම පිරිවෙන කුමක්ද?
    රත්මලානේ පරම ධම්ම චේතිය පිරිවෙන - වාලානේ ශ්‍රී සිද්ධාර්ථ හාමුදුරුවන් (1839)
    • ලංකාවේ පිරිවෙන් - 819
    • බස්නාහිර - 167 (වැඩිම)
  • 06. යාපනයේ පාසල් දරු දැරියන්ගේ යුද්ධයෙන් අහිමි වූ මනස සෑදීම නිසා, 2017 වර්ෂයේදී ලෝකයේ සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබූ ගුරුවරයා කවුද?
    ගෙවන් ප්‍ර ප්‍රාන්සිස්

- 27 -

  • 07. ලංකාවේ වර්තමානයේ පවතින බෞද්ධ පීඨ සංඛ්‍යාව - 12
    • කොළඹ - 1870 (වැඩිම ළමුන් ගන්නා පීඨය)
    • පේරාදෙණිය - 1962
    • යාපනය - 1978
    • විද්‍යෝදය - Kelaniya
    • විද්‍යාලංකාර
    • රුහුණ - Ruhuna
    • මඩකලපුව - නැගෙනහිර සරසවිය
    • සබරගමුව - බෙලිහුල්ඔය
    • වයඹ - කුලියාපිටිය
    • රජරට - මිහින්තලේ
    • ඌව
    බෞද්ධ පීඨ නිර්මාණය: ඉංග්‍රීසි ජාතික - රොබට් ලෝරන්ස්
  • 08. ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන සංවර්ධනයට වැඩිම වශයෙන් උදව් කරන ජාත්‍යන්තර සංවිධානය කුමක්ද?
    ADB - පිලිපීනයේ තිඛෙන ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව.
  • 09. පහත ඉංග්‍රීසි වචන වලට සිංහල වචන ලියන්න.
    • mouse - මූසිකය
    • Ice cream - හිම කිරි
    • Projector - ප්‍රක්ෂේපණ යන්ත්‍රය
    • password - මුරපදය
    * 2022 ලෝකයේ වැඩිම පිරිසක් භාවිතා කළ Password එක - 123456
  • 10. ලෝකයේ පළමු පුස්තකාලය කුමක්ද?
    සුමර් (ඉරාකය)

කෙටි සටහන්

  • • තෙරීගාථාව - පළමු පැදි වැල - ලිඛිතව ඇතුළත් වේ.
  • • ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියා - පළමු විශ්ව විද්‍යාලය - ඊජිප්තුව.
  • • CASA DEI BAMBINI - ලෝකයේ පළමු මොන්ටිසෝරිය - ඉතාලිය.
  • • සුමර් - පළමු පුස්තකාලය - ඉරාකය.

- 28 -

ලංකාවේ මුළු පාසල් සංඛ්‍යාව සහ ව්‍යාප්තිය

  • • ලංකාවේ මුළු පාසල් - 11082
  • • රජයේ පාසල් - 10146
    - ඌව: 896
    - ජාතික: 396
  • • පළාත් අනුව පාසල් ව්‍යාප්තිය (වැඩිම සිට අඩුම දක්වා):
    1. මධ්‍යම - 1519
    2. බස්නාහිර - 1353
    3. වයඹ - 1244 (කුරුණෑගල - 872, පුත්තලම)
  • • ලංකාවේ හොඳම අධ්‍යාපනය සහිත පළාත - බස්නාහිර
    • ලංකාවේ අඩුම අධ්‍යාපනය සහිත පළාත - වතු පළාත්

ලංකාවේ පාසල් වර්ග (2015 ක්‍රියාත්මක වන පරිදි)

  • • 1AB - 1011 (උසස් පෙළ සියලුම විෂය ධාරාවන් සහිත)
  • • 1C - 1941 (කලා හා වාණිජ විෂය ධාරාවන් සහිත)
  • • Type 2 - 3226 (1 ශ්‍රේණියේ සිට 11 ශ්‍රේණිය දක්වා)
  • • Type 3 - 3968 (1 ශ්‍රේණියේ සිට 5 ශ්‍රේණිය දක්වා)

පළාත් අධ්‍යාපනය

  • 1987 ජූනි 29 ඉන්දු ලංකා ගිවිසුම අත්සන් කරන ලදී. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 13 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මඟින් පළාත් සභා ඇතිවිය.
  • 1988 සිට පළාත් අධ්‍යාපනය ආරම්භ විය. පළාත් අධ්‍යාපනයේ ප්‍රධානියා වනුයේ පළාත් අධ්‍යාපන ලේකම්වරයාය.

පාසල් ව්‍යුහය

පාසල්

→ මධ්‍යම රජය

ජාතික (396)

→ පළාත් සභා

පළාත් (9750)

එකතුව = 10146

- 29 -

පළාත ආණ්ඩුකාරවරයා ප්‍රධාන අගනුවර
සබරගමුව නවින් දිසානායක රත්නපුර
ඌව ඒ. ජේ. එම්. මුසම්මිල් බදුල්ල
බස්නාහිර රොෂාන් ගුණතිලක ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ
වයඹ ලක්ෂ්මන් යාපා කුරුණෑගල
මධ්‍යම ලලිත් ගමගේ මහනුවර
දකුණ විලී ගමගේ ගාල්ල
උතුරු මැද මහීපාල හේරත් අනුරාධපුර
නැගෙනහිර සෙන්දිල් තොණ්ඩමන් ත්‍රිකුණාමලය
උතුර P. S. M. චාර්ල්ස් යාපනය
  • • 2023 ස්වර්ණ පුස්තක සම්මානය හිමිවූයේ කෙලී අමුගමගේ මහතාගේ "කැඩපතක විලෝපනය" කෘතියටයි.

අධ්‍යාපනයේ සුවිශේෂී පනත්

  • • 1978 අංක 16 - නව විශ්ව විද්‍යාල පනත
  • • 1985 අංක 28 - NIE පනත (ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය)
  • • 1986 අංක 30 - විද්‍යාපීඨ පනත
  • • 1991 අංක 19 - ජාතික අධ්‍යාපන කොමිෂන් සභා පනත
  • * ආගම විෂයක් ලෙස උගන්වනු නොලබන රටවල් - ඉන්දියාව, අනාගමික රාජ්‍යයන්

අධ්‍යාපනයේ පියවරු

  • • නූතන අධ්‍යාපනයේ පියා - ජෝන් ඇමෝස් කොමීනියස් (වේල්ස් රට)
  • • ලෝක අධ්‍යාපනයේ පියා - හොරස් මෑන් (ඇමරිකාව)
  • • ළමා අධ්‍යාපනයේ පියා - ෆ්‍රෙඩ්රික් ෆ්‍රොබෙල් (ජර්මනිය)

- 30 -

අධ්‍යාපන ඉතිහාසයේ වැදගත් වර්ෂයන්

1941 මධ්‍ය විද්‍යාල
1942 මධ්‍ය මහා විද්‍යාල
1943 ලංකාවේ පළමු ම.ම.වි. - කන්නන්ගර ම.ම.වි. - මතුගම
1944 ප්‍රාථමික විද්‍යාල නිදහස් පාසල් විෂය කාලයට ඇතුළත් කිරීම
1945 නිදහස් අධ්‍යාපනය හඳුන්වා දීම
1946 පාසල් පෝෂණ කටයුතු ආරම්භය
1947 පාසල් පෝෂණ කටයුතු (දිවා ආහාරය ලබා දීම)
1951 විභාග දෙපාර්තමේන්තුව ආරම්භ කිරීම
1952 O/L විභාගය ආරම්භ කිරීම
1960 ප්‍රාදේශීය අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂකවරු පත් කිරීම
1961 පළමු ජාතික අධ්‍යාපන කොමිෂම
1962 දෙවන ජාතික විෂය නිර්දේශය ආරම්භ කිරීම
1972 අනිවාර්ය අධ්‍යාපන වයස 5-16 කිරීම
1978 විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාව ආරම්භ කිරීම
1980 නොමිලේ පොත් ලබා දීම
1981 ශ්වේත පත්‍රිකා සංකල්පය ආරම්භ කිරීම
  • • පාසල් ළමුන්ට මුලින්ම දිවා ආහාරය ලබා දීම ආරම්භ වූයේ - 1950 දී ය.

බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය

  • 1907 දී එංගලන්ත ජාතික රොබට් ස්ටීවන්සන් ස්මිත් බේඩන් පවල් මහතා ලෝක බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය පෙබරවාරි 22 ආරම්භ කළේය. බේඩන් පවල් මහතාගේ උපන් දිනය ලෝක බාලදක්ෂ දිනයයි.
  • ශ්‍රී ලංකාවේ මෙය ආරම්භ කළේ 1912 දීය. මාතලේ ක්‍රිස්තුදේව විද්‍යාලයෙන් වන අතර, නිර්මාතෘවරයා වනුයේ එෆ්. ජී. ස්ටීවන්ස් මහතාය.

13 වසරක අනිවාර්ය අධ්‍යාපනය

  • ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයේ උපදෙස් මත 2017 දී ආරම්භ කළ මෙම ව්‍යාපෘතිය 2018 දී ක්‍රියාත්මක විය. විභාගයෙන් අසමත් (A/L) අයට, දරුවන්ට තවත් වසර 2 ක් පාසල් අධ්‍යාපනය ලබා දීමේ අරමුණින් මෙම ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාත්මක විය. නිර්මාතෘ අකිල විරාජ් කාරියවසම් මහතාය.

- 31 -

  • මෙම ලිපිගොනුවේ විෂයන් 26 ක් තිබෙන අතර තේමාව වන්නේ "නිපුණතා පූර්ණ හෙටක් - වෘත්තීයවේදයෙන් ඉදිරියට" යන්නයි.
  • 01. කන්නන්ගර මහතා මියයන අවස්ථාවේ ලංකාවේ අධ්‍යාපන ඇමතිවරයා කවුද?
    1969 සැප්තැම්බර් 23 වන විට - I. M. R. A. ඊරියගොල්ල මහතා
  • 02. පාසල් ගුරුවරුන්ට ලබා දෙන උසස්ම ත්‍යාග ක්‍රමය කුමක්ද?
    ගුරු සේවා සාධන ප්‍රණාම ක්‍රමය - මහජන බැංකුව
  • 03. ශ්‍රී ලංකාවේ මලල ක්‍රීඩා 2000 ක් යටතේ වාර්තාවක් තැබූ පාසල කුමක්ද?
    කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලය
  • 04. ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව වැඩිම පාසල කුමක්ද?
    හෝමාගම මහින්ද රාජපක්ෂ ජාතික පාසල
  • 05. ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව වැඩිම විශ්ව විද්‍යාලය?
    ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්ව විද්‍යාලය (ශ්‍රී ලංකා වි.වි.)

- 32 -

ඌව පළාත (19/09/2023)

  • • ඌව පළාතේ පළමු මහ ඇමතිවරයා කවුද? - පර්සි සමරවීර
  • • ඌව පළාතේ පළමු ආණ්ඩුකාරවරයා - P. C. ඉඹුලාන
  • • වර්තමාන ආණ්ඩුකාරවරයා - A. J. M. මුසම්මිල්
  • • ඌව පළාත ඇතිවූයේ කවදාද? පළාත් ව්‍යුහය - 1886

ඌව පළාත තුළ පාසල් සංඛ්‍යාව බෙදී යන්නේ කෙසේද?

• ඌව පළාත - පාසල් 896

ජාතික පාසල්

38

පළාත් පාසල්

858

බදුල්ල - 605
මොණරාගල - 291

ජාතික පාසල් බෙදී යාම

බදුල්ල 27
මොණරාගල 11
එකතුව 38

අධ්‍යාපන කලාප

බදුල්ල - 6
මොණරාගල - 4
එකතුව = 10

අධ්‍යාපන කොට්ඨාශ

බදුල්ල - 14
මොණරාගල - 9
එකතුව = 23

- 33 -

පළාත් පාසල් බෙදී යාම (ඌව පළාත)

බදුල්ල 578
මොණරාගල 280
එකතුව 858
  • • ඌව පළාතේ ජනගහනය - 1,259,000 (ලක්ෂ 12 පනස් නවදහසයි) (ජනගහනයෙන් 7 වන ස්ථානය ගන්නා අතර සාක්ෂරතාවය අඩුම පළාත වේ.)
  • • මුළු භූමි ප්‍රමාණය - වර්ග කිලෝමීටර් 8500 (විශාලත්වයෙන් ලංකාවේ 4 වන පළාත වේ.)

ඌව පළාතේ පිරිවෙන් සංඛ්‍යාව

ბදුල්ල 42
මොණරාගල 27
එකතුව 69

* ලංකාවේ මුළු පිරිවෙන් සංඛ්‍යාව - 819 කි.

වෙනත් තොරතුරු

  • • ඌව පළාතේ පෞද්ගලික පාසල් සංඛ්‍යාව: 3 කි. (ලංකාවේ මුළු පෞද්ගලික පාසල් සංඛ්‍යාව - 93)
  • • ඌව පළාතේ මුළු ශිෂ්‍ය සහ ගුරු සංඛ්‍යාව:
       - ළමුන්: 289,636
       - ගුරුවරුන්: 16,795
       (එකතුව = 19,980) [සටහන: මුල් පිටපතේ එකතුව ලෙස 19,980 දක්වා ඇත]
  • • ඌව පළාතේ විශේෂ පාසල් සංඛ්‍යාව: 2 කි. (ලංකාවේ මුළු විශේෂ පාසල් සංඛ්‍යාව - 30)

- 34 -

  • • ඌව පළාත් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශ ලේකම් කවුද? - ගාමිණී මහින්දපාල
  • • පළාත් රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභා ලේකම් - තිලංකා හේරත්
  • • ඌව පළාත් පළාත් අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂ - A. H. E. අමරදාස
  • • ඌව පළාතේ පළමුවෙන්ම ජනිත කරන ලද අධ්‍යාපන විද්‍යා පීඨය කුමක්ද?
    බදුල්ල - බින්තන්න - ක්‍රීඩා ගුරු පුහුණුව සඳහා (1986)
  • • ලංකාවේ සමෘද්ධි සරසවි පීඨය පිහිටා ඇත්තේ කොහේද?
    ඌව පළාතේ - දියතලාවේ
  • • ඌවේ පිහිටි දේශීය වශයෙන් විශ්වවිද්‍යාලය ආරම්භ කළේ කවදාද?
    ඌව වෙල්ලස්ස - 2005 වසරේ (ලංකාවේ 14 වන විශ්වවිද්‍යාලයයි.)
       - කුලපති: තිස්ස නෙලුවන්දෙනිය
       - උපකුලපති: ජයන්ත ලාල්

ඌව පළාතේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශ සංඛ්‍යාව: 26

• බදුල්ල - 15
• මොණරාගල - 11

• පළාත් පාලන ආයතන සංඛ්‍යාව - 28 (ප්‍රාදේශීය සභා, මහා නගර සභා, නගර සභා)

- 35 -

කෙටි ප්‍රශ්නෝත්තර සාරාංශය

  1. ඌව පළාත පිහිටුවන ලද්දේ කවදාද?
    - 1886 දී
  2. ඌව පළාතේ වර්තමාන ආණ්ඩුකාරවරයා කවුද?
    - A. J. M. මුසම්මිල් මහතා
  3. ඌව පළාතේ ඇති මුළු පාසල් සංඛ්‍යාව කොපමණද?
    - පාසල් 896 කි
  4. ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම පාසල කුමක්ද?
    - ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය - 1814 (ගාලු මහා විද්‍යාලය)
  5. ලෝකයේ පැරණිතම පාසල කුමක්ද?
    - චීනයේ චෙන්ග්ඩූ ෂුෂි උසස් පාසල (Shishi High School)
  6. ලංකාවේ මුළු පාසල් සංඛ්‍යාව කොපමණද?
    - පාසල් 11,082 කි
  7. ලෝකයේ වැඩිම පාසල් ප්‍රමාණයක් ඇති සහ අඩුම පාසල් ප්‍රමාණයක් ඇති රටවල් මොනවාද?
    - වැඩිම: ඉන්දියාව
    - අඩුම: වතිකානුව
  8. ලෝක අධ්‍යාපන දිනය යෙදෙන්නේ කවදාද?
    - ජනවාරි 24 වනදා
  9. ලෝකයේ පළමු ගුරුවරයා ලෙස සැලකෙන්නේ කවුද?
    - චීන දාර්ශනික කොන්ෆියුසියස්
  10. ලංකාවේ ප්‍රථම රජතුමා කවුද?
    - විජය රජතුමා (සිංහබාහු රජුගේ පුත්)
  11. වැඩිම විශ්වවිද්‍යාල සංඛ්‍යාවක් ඇති රට කුමක්ද?
    - ඉන්දියාව (විශ්වවිද්‍යාල 183 ක්)
  12. 2023 ස්වර්ණ පුස්තක සම්මානය දිනූ "කළු කඩැති කුහරයකි ජීවිතය" කෘතියේ කතුවරයා කවුද?
    - නොර්බට් අයගමගේ මහතා
  13. නිදහස් අධ්‍යාපනය හඳුන්වා දුන් වර්ෂය කුමක්ද?
    - 1945 වසරේදී

- 36 -

කෙටි ප්‍රශ්නෝත්තර සාරාංශය (ඉතිරි කොටස)

  1. ලෝකයේ දිගම සිනහවට හිමිකම් කියන සිනහව කුමක්ද?
    - කොරියානු සිනහව (දින 74)
  2. අධ්‍යයන වර්ෂයකදී පාසලක් පැවැත්විය යුතු උපරිම දින ගණන කොපමණද?
    - වාර 3 ට දින 169 - 210 ත් අතර
  3. පාසල් වැඩිම පළාත සහ පාසල් වැඩිම දිස්ත්‍රික්කය කුමක්ද?
    - වැඩිම පළාත: මධ්‍යම පළාත (පාසල් 1519)
    - වැඩිම දිස්ත්‍රික්කය: කුරුණෑගල (පාසල් 872)
  4. "TEACHER" යන වචනයේ තේරුම (පදවි නාමය) විග්‍රහ කරන්නේ කෙසේද?
    • • T - Trainer (පුහුණුකරුවා)
    • • E - Educator (අධ්‍යාපනඥයා)
    • • A - Actor (රංගන ශිල්පියා)
    • • C - Co-ordinator (සංවිධායකයා)
    • • H - Healer (සුවපත් කරන්නා)
    • • E - Executive (විධායකයා)
    • • R - Researcher (පර්යේෂකයා)
  5. ලංකාවේ පළමු විශ්වවිද්‍යාලය කුමක්ද?
    - ලංකා විශ්වවිද්‍යාලය (University of Ceylon) - කොළඹ 7, තර්ස්ටන් (1942 වසරේ)
  6. ලංකාවේ පැරණිතම අධ්‍යාපන ආයතනය කුමක්ද?
    - අනුරාධපුර මහාවිහාරය
  7. ලංකාවේ පළමු රජයේ පාසල කුමක්ද?
    - රත්නපුර සීවලී මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය
  8. ලංකාවේ මුළු ගුරු සේවය ආරම්භ කළ වර්ෂය කුමක්ද?
    - 1994 (ඩී. බී. විජේතුංග රජය සමයේ)
  9. ලෝකයේ කිසිම විභාගයක් නැති රට කුමක්ද?
    - පින්ලන්තය

- 37 -

කෙටි ප්‍රශ්නෝත්තර සහ විශේෂ ව්‍යාපෘති සාරාංශය

  1. එක්සත් ජාතීන්ගේ විශ්වවිද්‍යාලය (United Nations University - UNU) පිහිටුවා ඇත්තේ කොහේද? කවදාද?
    - ජපානයේ - ටෝකියෝ නුවර, 1973 දී
  2. "ළඟම පාසල - හොඳම පාසල" ව්‍යාපෘතිය පිළිබඳ තොරතුරු මොනවාද?
    - ආරම්භ කළ වර්ෂය: 2016
    - මෙහි ප්‍රථමයෙන්ම ප්‍රතිලාභ ලැබූ පාසල: ඌව පරණගම මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය (ම.ම.වි.)
  3. අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ හදිසි ඇමතුම් අංකය කුමක්ද?
    - 1988

ලියාපදිංචි ජාතික පාසල් (ළමා මිතුරු පාසල් ව්‍යාපෘතිය)

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශ මට්ටමින් සුදුසු පාසල් නංවාලීමේ අරමුණින් 2002 වර්ෂයේදී "ළමා මිතුරු පාසල්" ආරම්භ කරන ලදී. මෙම පාසල් පසුව "ජාතික පාසල්" ලෙසද හඳුන්වනු ලැබීය.

මෙම ව්‍යාපෘතිය සාර්ථක කර ගැනීම සඳහා මූල්‍යමය ප්‍රතිපාදන සහ සහයෝගය ලබා දුන් ප්‍රධාන ආයතන වන්නේ:

  • • ජපාන ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතා නියෝජිතායතනය (JICA)
  • • ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව (ADB)
  • • එක්සත් ජාතීන්ගේ ළමා අරමුදල (UNICEF)

* මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා වැඩිම මූල්‍ය ප්‍රතිපාදන සහ දායකත්වය ලබා දී ඇත්තේ UNICEF සංවිධානය මඟිනි.

- 38 -

විශේෂ අධ්‍යාපන ව්‍යාපෘති සහ ජාත්‍යන්තර ආයතන

  • • ළමා මිතුරු පාසල් සංකල්පය (Child Friendly School - CFS):
    මෙම ව්‍යාපෘතිය මුලින්ම ලංකාවට හඳුන්වා දෙන ලද්දේ 2002 වර්ෂයේදීය. ශ්‍රී ලංකාව පුරා පිහිටි පාසල් අතුරින් මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා ප්‍රථමයෙන්ම තෝරාගනු ලැබුවේ පාසල් 130 කි.
  • • ලෝක බැංකු ආධාර (World Bank):
    ලෝක බැංකු ආධාර යටතේ මෙරට අධ්‍යාපන පද්ධතිය නංවාලීම සඳහා සුවිශේෂී ව්‍යාපෘති දෙකක් ක්‍රියාත්මක විය:
    1. TESS ව්‍යාපෘතිය (Transforming School Education System as a Foundation of a Knowledge Economy)
    2. GEM ව්‍යාපෘතිය (General Education Modernization Project)
  • • UNESCO සංවිධානය (එක්සත් ජාතීන්ගේ අධ්‍යාපනික, විද්‍යාත්මක සහ සංස්කෘතික සංවිධානය):
    - ආරම්භ කළ වර්ෂය: 1945 නොවැම්බර් 16
    - මූලස්ථානය පිහිටා ඇත්තේ: ප්‍රංශයේ - පැරිස් නුවර
    - ශ්‍රී ලංකාව මෙහි සාමාජිකත්වය ලබාගත්තේ: 1949 වර්ෂයේදීය.
  • • UNICEF සංවිධානය (එක්සත් ජාතීන්ගේ ළමා අරමුදල):
    - ආරම්භ කළ වර්ෂය: 1946 දෙසැම්බර් 11
    - මූලස්ථානය පිහිටා ඇත්තේ: ඇමරිකාවේ - නිව්යෝර්ක් නුවර
    - ශ්‍රී ලංකාව මෙහි සාමාජිකත්වය ලබාගත්තේ: 1953 වර්ෂයේදීය.

- 39 -

විශේෂ තොරතුරු, දැක්ම, මෙහෙවර සහ ව්‍යුහය

  • • 2023 පාසල් නිල ඇඳුම් බෙදා හැරීමේ රාජ්‍ය උත්සවය:
    පවත්වන ලද්දේ හඟුරන්කෙත රිජ්වේ තිලකරත්න මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයේදීය.
  • • 2023 ලෝක ළමා දින තේමාව:
    "සියල්ලට වඩා දරුවන් වටී"
  • • 2023 රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන (හොඳම නවකතාව සහ කෙටිකතාව):
    - හොඳම නවකතාව: "කළු කඩැති කුහරයකි ජීවිතය" – නොර්බට් අයගමගේ මහතා
    - හොඳම කෙටිකතාව: "බුමුතුරුණු" සහ "අහස් කැබැල්ල" – ශිරාණි බාලසූරිය මහත්මිය
  • • 2023 පොත් ප්‍රදර්ශනය:
    - කොළඹ ජාත්‍යන්තර පොත් ප්‍රදර්ශනය පැවැත්වුණේ 24 වන වරටය.

අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ දැක්ම (Vision)

"ශ්‍රී ලාංකීය අනන්‍යතාවයෙන් යුතුව හැදූ වැඩූ ප්‍රඥාවන්තයින් විසින් ජාත්‍යන්තර සමාජයේ විශිෂ්ටත්වය කරා මෙහෙයවීම."

අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ මෙහෙවර (Mission)

"ප්‍රාථමික, ද්විතීයික මෙන්ම තෘතීයික අධ්‍යාපන පද්ධතීන් නවීකරණය කරමින් ඵලදායී හා යහපත් පුරවැසියන් තුළින් ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට ගැළපෙන ඥාන පද්ධතියක් සහිත ප්‍රජාවක් බිහි කිරීම."

පළාත්, කලාප සහ කොට්ඨාස අධ්‍යාපන ව්‍යුහය

  • 1. පළාත් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය:
    පළාත් අධ්‍යාපන ලේකම්වරයා යටතේ ක්‍රියාත්මක වන අතර, පළාත් අරමුදල් ලබා දීම, ගුරු මාරුවීම් සහ උසස්වීම් කටයුතු සිදු කරනු ලබයි. එසේම පළාත් අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂවරයාගේ නිර්දේශ මත පළාත් තුළ භෞතික සම්පත් බෙදා හැරීම සහ සම්බන්ධීකරණය සිදු කරයි.
  • 2. පළාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුව:
    යම් පළාතක අධ්‍යාපන කාර්යයන් පවත්වාගෙන යනු ලබන ප්‍රධාන ආයතනයයි. මෙහි ප්‍රධානියා පළාත් අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂවරයා වේ. ප්‍රධාන කාර්යයන් 9ක් පවතී:
    01. සැලසුම්කරණය
    02. සාමාන්‍ය පාලන කටයුතු
    03. අධ්‍යාපන පාලන කටයුතු
    04. ආයතන කටයුතු
    05. භෞතික සම්පත් පිළිබඳ කටයුතු
    06. ගුරු වෘත්තීය උපදේශන කටයුතු
    07. අධ්‍යාපන සේවා කටයුතු
    08. පාසල් සංවර්ධනය
    09. විභාග පරීක්ෂණ කටයුතු
  • 3. කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලය:
    කොට්ඨාස අධ්‍යාපන කාර්යාල කිහිපයක් එක්වීමෙන් කලාපයක් නිර්මාණය වේ. ලංකාවේ සමස්ත කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාල සංඛ්‍යාව 100 කි. කලාපය තුළ අධ්‍යාපනයට සම්බන්ධ සියලු කටයුතු මෙයට පැවරෙන අතර මෙහි ප්‍රධානියා කලාප අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂවරයා වේ.
  • 4. කොට්ඨාස අධ්‍යාපන කාර්යාලය:
    අධ්‍යාපන පරිපාලන වගකීම් විමධ්‍යගත කිරීමේ (පහළට ගෙන යාමේ) පියවරක් ලෙස කොට්ඨාස අධ්‍යාපන කාර්යාල පිහිටුවා ඇත.

- 40 -

කොට්ඨාස අධ්‍යාපන කාර්යාල, ගුරු විද්‍යාල සහ ගුරු නිවාඩු

කොට්ඨාස අධ්‍යාපන කාර්යාලය (වැඩිදුර තොරතුරු)

  • • ආරම්භ කරන ලද්දේ: 1990 වර්ෂයේදීය.
  • • මෙහි ප්‍රධානියා: කොට්ඨාස අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂවරයා වේ.
  • • ලංකාවේ සමස්ත අධ්‍යාපන කොට්ඨාස සංඛ්‍යාව: 312 කි.

ගුරු විද්‍යාල (Teachers' Colleges)

පාසල් පද්ධතියේ සේවය කරනු ලබන නොපුහුණු ගුරුවරුන්ගේ වෘත්තීය නිපුනතා හා කුසලතා දියුණු කිරීම වෙනුවෙන් ගුරු විද්‍යාල ආරම්භ කර ඇත.

  • • ශ්‍රී ලංකාවේ දැනට පවතින මුළු ගුරු විද්‍යාල සංඛ්‍යාව: 8 කි.
  • • මේවා නේවාසික පුහුණු ආයතන වන අතර, පුහුණුවෙන් පසු පුහුණු ගුරුවරුන් ලෙස පාසල් පද්ධතියට මුදා හැරේ.
  • • මෙහි සිංහල, දෙමළ සහ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයන්ගෙන් පාඨමාලා පැවැත්වේ.
  • • ලංකාවේ ගුරු විද්‍යාල ක්‍රමය 1903 වර්ෂයේදී ආරම්භ කරන ලදී.
  • • ගුරු විද්‍යාලයක ප්‍රධානියා ලෙස කටයුතු කරන්නේ විදුහල්පතිවරයෙකි.

ගුරු පුහුණු මධ්‍යස්ථාන / ගුරු මධ්‍යස්ථාන

පාසල් පද්ධතියේ දැනට සේවය කරන ගුරුවරුන්ගේ අඛණ්ඩ වෘත්තීය සංවර්ධනය (In-service training) වෙනුවෙන් ගුරු මධ්‍යස්ථාන ආරම්භ කර ඇත. ගුරුවරුන්ගේ වෘත්තීය පුහුණුවට අදාළ කෙටිකාලීන පාඨමාලා මෙහිදී මෙහෙයවනු ලබයි.

  • • ලංකාවේ පිහිටා ඇති සමස්ත ගුරු මධ්‍යස්ථාන සංඛ්‍යාව: 118 කි.
  • • මෙහි ප්‍රධානියා ලෙස කටයුතු කරන්නේ ගුරු මධ්‍යස්ථාන කළමනාකරුය.

ගුරුවරයාගේ නිවාඩු අයිතීන් (27-09-2023 දිනට අනුව)

ආයතන සංග්‍රහයේ 12 වන පරිච්ඡේදයෙහි ගුරුවරුන්ගේ නිවාඩු සම්බන්ධ තොරතුරු ඇතුළත් වේ. නිවාඩු යනු ගුරුවරයෙකුට හිමිවන වරප්‍රසාදයක් මිස අයිතිවාසිකමක් නොවන අතර, නිවාඩු ලබා ගැනීමේදී නිසි අනුකූලතාවයකින් යුතුව ලබාගත යුතුය.

නිවාඩු වර්ගය දින ගණන / කාලය
පොදු නිවාඩු (අනියම් නිවාඩු) දින 20 කි.
සෙම් රෝග නිවාඩු (ලෙඩ නිවාඩු) දින 21 කි.
මුළු නිවාඩු එකතුව (වසරකට) දින 41 කි.
විදේශ නිවාඩු (උපරිම කාලය) මාස 3 කි.
ප්‍රසව නිවාඩු (වැටුප් සහිත) සති 126 කි. (දින 84 කි)

- 41 -

ගුරුවරුන්ට හිමි නිවාඩු වර්ග සහ කොන්දේසි

ගුරුවරයෙකුට නිවාඩු ලබාගත හැකි අවස්ථා / හේතු කිහිපයක්:

01. තමන්ගේ අසනීප තත්ත්වයන් මත
02. සමීපතමයෙකුගේ මරණයකදී
03. කසාද බැඳීමකදී (විවාහයකදී)
04. නඩු කටයුත්තකදී
05. විභාග / උපසම්පදා වැනි විශේෂ කාරණයකදී

ගුරුවරයාට ලබාගත හැකි නිවාඩු වර්ග

  • 01. කෙටි නිවාඩු (Short Leave):
    සේවා කාලයේදී යෙදෙන හදිසි අවස්ථාවකදී මාසයකට පැය 2 බැගින් කෙටි නිවාඩු ලබාගත හැක.
  • 02. අනියම් නිවාඩු (Casual Leave):
    දින 3ක් දක්වා එක දිගට නිවාඩු ලබාගත හැකි අතර, දින 6ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් ලබා ගැනීමේදී විශේෂ අනුමැතියක් ලබාගත යුතුය.
  • 03. අසනීප නිවාඩු (Medical Leave):
    දින 3කට වඩා අසනීප නිවාඩු ලබා ගන්නේ නම්, අනිවාර්යයෙන්ම දින 3ක් සම්පූර්ණ වූ පසු වලංගු වෛද්‍ය සහතිකයක් (Medical Certificate) ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
  • 04. වරු නිවාඩු (Half-Day Leave):
    උදෑසන වරුවේ පෙ.ව. 7:30 – පෙ.ව. 10:30 දක්වා ද, සවස් වරුවේ පෙ.ව. 10:30 – ප.ව. 1:30 දක්වා ද ලෙස වරු නිවාඩු ලබාගත හැක.
  • 05. විවේක නිවාඩු (Vacation Leave):
    ගුරුවරුන්ට මෙම නිවාඩු හිමි නොවේ. ඔවුන්ගේ විවේක නිවාඩු ලෙස සලකනු ලබන්නේ පාසල් වාර අවසානයේදී ලැබෙන වාර අවසාන නිවාඩුය (School Holidays).
  • 06. රාජකාරි නිවාඩු (Duty Leave):
    සේවාස්ථ පුහුණු සැසි සඳහා සහභාගී වීම, විභාග කටයුතු (විභාග පරීක්ෂක/ඇගයීම් කටයුතු), ප්‍රශ්න පත්‍ර හැදීම් කටයුතු, ක්‍රීඩා වාර සහභාගීත්වයන් සහ ශිෂ්‍ය භට (Cadet) කඳවුරු සඳහා යන දින වෙනුවෙන් රාජකාරි නිවාඩු හිමිවේ.

- 42 -

විශේෂ නිවාඩු වර්ග සහ කොන්දේසි

  • 07. සප්ත වාර්ෂික නිවාඩු (Sabbatical Leave):
    මෙම නිවාඩුව හිමිවන්නේ විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්යවරුන්ට (මහාචාර්යවරුන්ට) පමණි. වසර 7ක සේවා කාලයක් සම්පූර්ණ කිරීමෙන් පසු පර්යේෂණ කටයුතු හෝ උසස් අධ්‍යාපන කටයුතු වෙනුවෙන් වැටුප් සහිතව මෙම නිවාඩුව ලබාගත හැක.
  • 08. අධ්‍යයන නිවාඩු (Study Leave):
    ගුරුවරුන්ගේ උසස් අධ්‍යාපන කටයුතු (උපාධි, පශ්චාත් උපාධි හෝ ඩිප්ලෝමා) සඳහා මෙම නිවාඩුව ලබාගත හැක. මෙහිදී:
    • රජයේ අනුමත ආයතනයක පූර්ණකාලීන පාඨමාලාවක් විය යුතුය.
    • සේවා කාලය මත පදනම්ව වැටුප් සහිත හෝ වැටුප් රහිතව මෙම නිවාඩුව හිමිවේ.
  • 09. විශේෂ නිවාඩු (Special Leave):
    රෝගී තත්ත්වයන් (උදා: ක්ෂය රෝගය, පිළිකා රෝග, මානසික ආබාධ වැනි දීර්ඝකාලීන ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය රෝග) සඳහා විශේෂ වෛද්‍ය මණ්ඩල නිර්දේශ මත වැටුප් සහිතව මාස 6ක් හෝ 9ක් දක්වා ලබාගත හැකි විශේෂ නිවාඩු වර්ගයකි.
  • 10. නිරෝධායන නිවාඩු (Quarantine Leave):
    බෝවන රෝගයක් (උදා: කොවිඩ්, පැපොල, සරම්ප වැනි රෝග) වැළඳී ඇති විට හෝ එවැනි රෝගියෙකු ඇසුරු කිරීම නිසා වෛද්‍ය නිලධාරියෙකුගේ නිර්දේශය මත නිරෝධායනය වීම සඳහා වැටුප් සහිතව මෙම නිවාඩුව ලබා දේ.
  • 11. අනියම් සේවක නිවාඩු (Casual Employees' Leave):
    ස්ථිර පත්වීමක් නොමැති, දිනපතා වැටුප් ලබන හෝ අනියම් පදනම මත සේවය කරන සේවකයින් සඳහා වසරකට උපරිම වශයෙන් හිමිවන්නේ දින 14 ක නිවාඩු ප්‍රමාණයකි.

- 43 -

ගුරු නිවාඩු (විශේෂ අවස්ථා) සහ වෛද්‍ය පීඨ ආරම්භක වර්ෂ

ගුරුවරියන් සඳහා ප්‍රසව නිවාඩු (Maternity Leave)

  • • ප්‍රසව නිවාඩු (වැටුප් සහිත): සාමාන්‍යයෙන් දින 84 ක් (සති 12 ක්) වැටුප් සහිතව හිමිවේ.
  • • අඩ වැටුප් සහිත ප්‍රසව නිවාඩු: ඉන් අනතුරුව අවශ්‍ය නම් තවත් දින 84 ක් අඩ වැටුප් සහිතව ලබාගත හැක.
  • • වැටුප් රහිත ප්‍රසව නිවාඩු: ඉහත දින 84 ට අමතරව තවත් දින 84 ක් වැටුප් රහිතව ලබාගත හැක.

අනෙකුත් විශේෂ නිවාඩු අවස්ථා:

  • • පීතෘත්ව නිවාඩු (Paternity Leave): බිරිඳගේ ප්‍රසූතියකදී ස්වාමිපුරුෂයාට (රාජ්‍ය සේවක) දින 3 ක නිවාඩුවක් ලබාගත හැක (විවාහ සහතිකය, උපත් සහතිකය ඉදිරිපත් කළ යුතුය).
  • • හදිසි අනතුරු නිවාඩු: රාජකාරියේදී සිදුවන අනතුරකදී වෛද්‍ය නිර්දේශ මත සම්පූර්ණ හෝ අඩ වැටුප් සහිතව මෙම නිවාඩුව හිමිවේ.
  • • ඉතිරි නිවාඩු (Casual / Medical): වසර අවසානයේ ඉතිරි වන අනියම් හෝ අසනීප නිවාඩු ඊළඟ වසරට ලබාගත නොහැක.
  • • විදේශගත වීමේ නිවාඩු: පොදු ආයතන සංග්‍රහයට යටත්ව, කලාප අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂවරයාගේ අනුමැතිය මත ලබාගත හැක.
  • • මැතිවරණ නිවාඩු: මැතිවරණ රාජකාරි සඳහා සහ ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා සුදුසුකම් මත ලබාදේ.
  • • විශ්‍රාම පූර්ව නිවාඩු: විශ්‍රාම යාමට පෙර මාස 3 ක් දක්වා ලබාගත හැක.

ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල වෛද්‍ය පීඨ ආරම්භ කරන ලද වර්ෂ සහ පිහිටීම

විශ්වවිද්‍යාලය / ස්ථානය ආරම්භක වර්ෂය
කොළඹ වෛද්‍ය පීඨය (පළමු වෛද්‍ය පීඨය) 1870
පේරාදෙණිය (මහනුවර) 1962
යාපනය 1978
කරාපිටිය (ගාල්ල - රුහුණ) 1980
රාගම (කැලණිය) 1991
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර 1993
නැගෙනහිර (මඩකලපුව) 1992
රජරට (අනුරාධපුර) 2006
වයඹ (කුලියාපිටිය) 2018
සබරගමුව (රත්නපුර) 2019
මොරටුව 2020
ඌව වෙල්ලස්ස (බදුල්ල) 2022

- 44 -

නොබෙල් ත්‍යාගය (Nobel Prize) පිළිබඳ විශේෂ කරුණු

  • • ලෝකයේ ප්‍රථම නොබෙල් ත්‍යාග ලාභියා: ජෙන්රි ඩූනන්ට් (රතු කුරුස සංවිධානයේ නිර්මාතෘ)
  • • ප්‍රථමයෙන්ම නොබෙල් ත්‍යාග දෙකක් ලබාගත් පුද්ගලයා: මාරි කියුරි (පෝලන්තය)
  • • නොබෙල් ත්‍යාගයක් දිනාගත් ආසියාවේ ප්‍රථම ලේඛකයා: රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර් (ඉන්දියාව - 1913 දී 'ගීතාංජලී' කාව්‍ය ග්‍රන්ථය වෙනුවෙන්)
  • • නොබෙල් ත්‍යාගය දිනූ ප්‍රථම කළු ජාතිකයා: රැල්ෆ් බන්චේ (ඇමරිකාව - 1950)

ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් පද්ධතිය සහ සංඛ්‍යාලේඛන (2023-10-02 දිනට)

ලංකාවේ පාසල් වර්ගීකරණය සහ මුළු ගණන:

• භාෂාමය වර්ගීකරණය:
- සිංහල මාධ්‍ය පාසල්: 9,760
- දෙමළ මාධ්‍ය පාසල්: 340
- ද්විභාෂා (මිශ්‍ර) පාසල්: 146
• පාලනය අනුව වර්ගීකරණය:
- රජයේ මුළු පාසල් ගණන: 10,146
- ලංකාවේ සමස්ත මුළු පාසල් ගණන: 11,082

ලංකාවේ ප්‍රථම පාසල් (ආරම්භක වර්ෂ සමඟ):

  • • ප්‍රථම බාලිකා පාසල: මීගමුව නිවුස්ටඩ් බාලිකා විද්‍යාලය (1816)
  • • ප්‍රථම මිශ්‍ර පාසල: රත්නපුර සීවලී මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය (1919)
  • • ප්‍රථම පිරිමි (බාලක) පාසල: ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය (1814)
  • • වැඩිම පාසල් ප්‍රමාණයක් ඇති අධ්‍යාපන කලාපය: කොළඹ කලාපය (කටුවාන / දෙණියාය උප කලාප ඇතුළත්ව)
  • • අඩුම පාසල් ප්‍රමාණයක් ඇති කොට්ඨාසය: මාතලේ - නාවුල කොට්ඨාසය (පාසල් 39 කි)

- 45 -

ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් අනුව පාසල්, කලාප සහ කොට්ඨාස සංඛ්‍යාලේඛන

පළාත රජයේ පාසල් කලාප කොට්ඨාස ජාතික පාසල් පළාත් පාසල්
බස්නාහිර 1353 11 38 79 (වැඩිම) 1274
මධ්‍යම 1519 (වැඩිම) 15 40 56 1463 (වැඩිම)
දකුණ 1107 11 39 70 1037
උතුර 981 13 35 24 (අඩුම) 957
නැගෙනහිර 1117 17 (වැඩිම) 48 (වැඩිම) 42 1075
වයඹ 1244 8 31 39 1205
උතුරුමැද 813 (අඩුම) 8 30 17 (අඩුම) 796 (අඩුම)
ඌව 896 10 23 (අඩුම) 38 858
සබරගමුව 1116 7 (අඩුම) 28 31 1085
එකතුව 10,146 100 312 896 9,750

ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව (ප්‍රමාණය) අනුව ලංකාවේ පාසල් වර්ගීකරණය

ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යා පරාසය පාසල් සංඛ්‍යාව
• ළමුන් 50 ට අඩු පාසල් 1,419
• ළමුන් 51 - 100 අතර පාසල් 1,552
• ළමුන් 101 - 200 අතර පාසල් 2,175
• ළමුන් 201 - 500 අතර පාසල් 2,691
• ළමුන් 501 - 1000 අතර පාසල් 1,372
• ළමුන් 1001 - 1500 අතර පාසල් 411
• ළමුන් 1501 - 2000 අතර පාසල් 210
• ළමුන් 2001 - 3000 අතර පාසල් 213
• ළමුන් 3001 - 4000 අතර පාසල් 69
• ළමුන් 4001 - 5000 අතර පාසල් 34
• ළමුන් 5000 ට වැඩි පාසල් 17

- 46 -

කන්ටේනර් පාසල් (Container Schools)

  • • ප්‍රථම කන්ටේනර් පාසල: ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම වරට කන්ටේනර් භාවිතයෙන් නිමවූ පාසලකි.
  • • ආරම්භ කළ වර්ෂය: 2014 වර්ෂයේදී ආරම්භ කරන ලදී.
  • • පිහිටීම: පදවිය - පරාක්‍රමපුර ප්‍රදේශයේ ස්ථාපිත කර ඇත.
  • • අයිතිය / පාලනය: වරාය හා නාවික කටයුතු අමාත්‍යාංශය මගින් පාලනය කරනු ලබයි.
  • • නම් තැබීම: සී. ඩබ්. ඩබ්. කන්නන්ගර මහතාට උපහාරයක් ලෙස "සුනීත" සහ "සුජාත" යන නම් වලින් නම් කර ඇත.
  • • ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව: මෙම පාසල් තුළ දරුවන් 183 දෙනෙකු දැනට අධ්‍යාපනය ලබයි.

අධ්‍යාපනය සම්බන්ධ "H" සංකල්ප

  • • H3 Concept (මහත්මා ගාන්ධි තුමා):
    - Head (මොළය/ප්‍රඥාව), Hand (අත/ක්‍රියාකාරකම්), Heart (හෘදය/ආකල්ප)
  • • H4 Concept (සී. ඩබ්. ඩබ්. කන්නන්ගර මහතා):
    - Head, Hand, Heart, Health (සෞඛ්‍යය)
  • • H5 Concept (UNESCO සංවිධානය):
    - Head, Hand, Heart, Health, Habits (යහපත් පුරුදු)

සී. ඩබ්. ඩබ්. කන්නන්ගර මහතාගේ අධ්‍යාපනික සේවාවන් (1923 න් පසු)

වර්ෂය ඉටුකළ සේවාව / විශේෂ සිදුවීම
1932 ද්විභාෂා පාසල් ක්‍රමය (ග්‍රාමීය පාසල්) ගාල්ලෙන් ආරම්භ කිරීම.
1939 5 ශ්‍රේණිය ශිෂ්‍යත්ව විභාගය ආරම්භ කිරීම.
1941 මධ්‍ය මහා විද්‍යාල ක්‍රමය (Central Schools) පිළිබඳ අදහස ඉදිරිපත් කිරීම.
1942 දිවයින පුරා මධ්‍ය මහා විද්‍යාල ඇති කිරීමේ කටයුතු සම්පාදනය කිරීම.
1943 ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය ආරම්භ කිරීම (මිනුවන්ගොඩ කන්නන්ගර විද්‍යාලය).
1945 නිදහස් අධ්‍යාපන ක්‍රමය (Free Education) ලංකාවට හඳුන්වා දීම.
1946 නිදහස් අධ්‍යාපන පනත රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේදී සම්මත කර ගැනීම.
1947 නිදහස් අධ්‍යාපන පනත මුළු දිවයින පුරා නිල වශයෙන් ක්‍රියාත්මක කිරීම.

පූජිත දියණිය ශිෂ්‍යත්වය (Poojitha Diyaniya Scholarship)

2013 වර්ෂයේදී ජාතික රූපවාහිනිය මගින් විකාශය කරන ලද "පූජිත දියණිය" (දොන්ගි) ටෙලි නාට්‍යයට සමගාමීව, දකුණු කොරියානු සුප්‍රසිද්ධ නිළි "ලී යැන්ග් ඒ" (Lee Young-ae) මහත්මියගේ මූල්‍ය පරිත්‍යාගයෙන් මෙම ශිෂ්‍යත්ව අරමුදල ආරම්භ කරන ලදී.

  • • සුදුසුකම්: විශ්වවිද්‍යාල වල වෛද්‍ය විද්‍යාව (Medicine) හදාරන දක්ෂ, ආර්ථික අපහසුතා ඇති ශිෂ්‍යාවන් සඳහා පමණක් පිරිනැමේ.
  • • ශිෂ්‍යාධාර මුදල: මසකට රුපියල් 2,500 බැගින් ලබා දේ.
  • • කාලසීමාව: වෛද්‍ය උපාධිය හදාරන වසර 5 ක සමස්ත කාල සීමාව පුරාම මෙම දීමනාව හිමිවේ.

- 47 -

ලංකාවේ ජාත්‍යන්තර පාසල් (International Schools)

  • • මුළු ජාත්‍යන්තර පාසල් සංඛ්‍යාව: ලංකාවේ දැනට පවතින මුළු ජාත්‍යන්තර පාසල් සංඛ්‍යාව 93 කි.
  • • ප්‍රථම ජාත්‍යන්තර පාසල: 1980 වර්ෂයේදී ආරම්භ කරන ලද Colombo International School (CIS) ලංකාවේ ප්‍රථම ජාත්‍යන්තර පාසල වේ.
  • • ගුරු - ශිෂ්‍ය අනුපාතයන් (Teacher-Student Ratios):
    ජාත්‍යන්තර පාසල් වල 1 : 10
    රජයේ පාසල් වල 1 : 17
    විශ්වවිද්‍යාල පද්ධතිය තුළ 1 : 20.2

සාර්ක් විශ්වවිද්‍යාලය (SAARC University)

  • • ආරම්භ කළ වර්ෂය: 2010 වර්ෂයේදී ආරම්භ කරන ලදී.
  • • පිහිටීම: ඉන්දියාවේ නවදිල්ලි (New Delhi) නුවර ස්ථාපිත කර ඇත.
  • • විකල්ප නාමය: මෙම විශ්වවිද්‍යාලය "දකුණු ආසියානු විශ්වවිද්‍යාලය" (South Asian University) ලෙසද හඳුන්වනු ලබයි.

ලංකාවේ අධිවේගී මාර්ග සහ මහා මාර්ග වර්ගීකරණය

අධිවේගී මාර්ග (Expressways):

  • E-01 : දක්ෂිණ ලංකා අධිවේගී මාර්ගය (කොට්ටාව - හම්බන්තොට)
  • E-02 : කොළඹ - කටුනායක අධිවේගී මාර්ගය
  • E-03 : පිටත වටරවුම් අධිවේගී මාර්ගය
  • E-04 : කොළඹ - නුවර අධිවේගී මාර්ගය (මධ්‍යම අධිවේගී මාර්ගය)

ප්‍රධාන මහා මාර්ග (Class A Highways):

A1,   A2,   A3,   A4,   A9

- 48 -

ලෝක සහ දේශීය වැදගත් තොරතුරු

  • • ලෝකයේ අමාරුම අධ්‍යාපනය පවතින රට: ලෝකයේ හැදෑරීමට අපහසුම සහ දැඩිම අධ්‍යාපන ක්‍රමවේදයක් පවතින්නේ චීනයේ ය.
  • • ප්‍රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්‍රෝන් (Emmanuel Macron): තමාට වඩා වයසින් වසර 28 ක් වැඩිමල් වූ, තමාට පාසලේදී උගන්වන ලද ගුරුවරිය විවාහ කරගත් ලෝක ප්‍රසිද්ධ රාජ්‍ය නායකයා වේ.
  • • පෘතුගීසි අධ්‍යාපන ක්‍රමය: ලංකාවට පෘතුගීසීන් විසින් හඳුන්වා දෙන ලද ප්‍රධාන අධ්‍යාපන ක්‍රමවේදය වන්නේ "පැරිෂ් අධ්‍යාපන ක්‍රමය" (Parish System) වේ.
  • • ලංකාවේ ප්‍රථම කාන්තා දිසාපති: ශ්‍රී ලංකා පරිපාලන ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වරට කාන්තා දිසාපතිවරියක් ලෙස පත්වූයේ සරෝජිනී බාලචන්ද්‍රන් මහත්මියයි.
  • • ලෝකයේ සාක්ෂරතාවය අඩුම රට: ලෝකයේ අවම සාක්ෂරතාවයක් වාර්තා වන රට දකුණු සුඩානය වන අතර එහි ප්‍රතිශතය 27% කි.

බුකර් සම්මානය (Booker Prize)

බුකර් සම්මානය යනු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය රටවල් (Commonwealth Nations) විසින් සාහිත්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ විශිෂ්ටතම නිර්මාණ උදෙසා පිරිනමනු ලබන ඉහළම රාජ්‍ය සම්මානයකි. මෙය 1969 වර්ෂයේ සිට අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වේ.

★ 2022 වර්ෂයේදී ශ්‍රී ලාංකික ලේඛක ෂෙහාන් කරුණාතිලක මහතා විසින් රචිත "The Seven Moons of Maali Almeida" නමැති විශිෂ්ට නවකතාව වෙනුවෙන් මෙම ජාත්‍යන්තර බුකර් සම්මානය දිනා ගන්නා ලදී.

මාරි කියුරිගේ පුවත් (Marie Curie)

  • • ප්‍රථම නොබෙල් ලාභී කාන්තාව: ලෝක ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට නොබෙල් සම්මානයකින් පිදුම් ලැබූ කාන්තාව මැයයි.
  • • සුවිශේෂී වාර්තාව: ලෝකයේ නොබෙල් සම්මාන ද්විත්වයක් (02) දිනාගත් එකම කාන්තාව ලෙසද ඇය වාර්තා පොත් අතරට එක්වේ.
  • • විද්‍යාත්මක සොයාගැනීම: ඇය විසින් රේඩියම් (Radium) නමැති වටිනා රසායනික මූලද්‍රව්‍යය ලොවට සොයා ගන්නා ලදී.
  • • අධ්‍යාපනික සේවාව: ප්‍රංශයේ කීර්තිමත් සෝබෝන් (Sorbonne) විශ්වවිද්‍යාලයේ සේවය කළ ප්‍රථම මහාචාර්යවරිය (First Female Professor) වන්නේද මාරි කියුරි මහත්මියයි.

- 49 -

• වැඩිම ළමුන් සංඛ්‍යාවක් අධ්‍යාපනය ලබන පාසල: ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩිම ශිෂ්‍ය පිරිසක් අධ්‍යාපනය ලබන පාසල වන්නේ රාජකීය විද්‍යාලය (Royal College) ය.

ගුරුවරයාගේ භූමිකාව (Role of the Teacher)

ඉගෙනුම්-ඉගැන්වීම් ක්‍රියාවලිය මෙහෙයවන්නා වශයෙන් ගුරුවරයා සතු වගකීම, ප්‍රගතිය, හැසිරීම් සහ කුසලතා ඇතුළු සමස්ත කාර්යභාරය ගුරු භූමිකාව ලෙස හැඳින්වේ. මෙම භූමිකාව පන්ති කාමරයෙන් පිටතදී, ශිෂ්‍ය සමාජය තුළදී සහ දෙමාපියන් සමඟ කටයුතු කිරීමේදී එකිනෙකට වෙනස් වේ.

ගුරු භූමිකාවේ ලක්ෂණ:

  • • ගුරුවරයාගේ වගකීම් සහ කාර්යයන් මෙයට ඇතුළත් වේ.
  • • ගුරු භූමිකාව තනතුරු, වර්‍ගලාභී, ස්ථාන මඟින් සමන්විත වේ.
  • • ගුරු භූමිකාව සමාජයෙන් සමාජයට නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන්නකි.

ගුරුවරයාගේ වරප්‍රසාද (Privileges of a Teacher)

ගුරුවරයෙකුට හිමිවන ප්‍රධාන වරප්‍රසාද 14 ක් පවතී:

01 නිවාඩු ක්‍රමවේද: අනියම් (21), අසනීප (20), ප්‍රසූත (84)
02 රාජකාරි නිවාඩු
03 වැටුප් සහිත හෝ රහිත අධ්‍යයන නිවාඩු
04 ප්‍රසූත නිවාඩු
05 නිදහස් දුම්රිය බලපත්‍ර: වර්ෂයකට බලපත්‍ර 3 බැගින් හිමිවීම
06 රාජකාරි ගමන් වෙනුවෙන් දිමනා ලබාගැනීම
07 විශ්‍රාම වැටුප් හිමිකම
08 අනාථ දරු වැන්දඹු විශ්‍රාම වැටුප් හිමිකම (W&OP)
09 වැටුප් වර්ධක (Increments)
10 වැටුප් අත්තිකාරම් (ණය පහසුකම්)
11 අග්‍රහාර රක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රතිලාභ
12 නිවාඩු වැටුප් ලබාගැනීම
13 රාජකාරි පහසුකම් වෙනුවෙන් ගෙවීම් ලබාගැනීම
14 විවිධ සුබසාධන සහ අන්‍යෝන්‍ය ප්‍රතිලාභ

- 50 -

ගුරු නිවාඩු සහ වගකීම්

  • • කෙටි නිවාඩු ලබාගන්නා ආකාරය: රාජකාරියේ යෙදී සිටින ඕනෑම අවස්ථාවකදී මසකට පැය 05 ක උපරිමයකට යටත්ව කෙටි නිවාඩු ලබා ගත හැකිය.
  • • වරු නිවාඩු ලබාදීම: උදේ වරුවේ 7.30 - 10.30 දක්වා ද, සවස් වරුවේ 10.30 - 1.30 දක්වා ද ලෙස වරු නිවාඩු ලබාගත හැක.
  • • ගුරුවරයා සතු ප්‍රධාන යුතුකම් කාණ්ඩ: - අධ්‍යාපනයට සම්බන්ධ යුතුකම් - වෘත්තීයමය හැකියාවන්ට අදාළ යුතුකම් - ගුරු වෘත්තියේ ජ්‍යෙෂ්ඨත්වයට (ප්‍රගතියට) අදාළ යුතුකම්

දිස්ත්‍රික්ක අනුව පාසල් සංඛ්‍යා ලේඛන

දිස්ත්‍රික්කය පාසල් කලාප කොට්ඨාස ජාතික පළාත්
නුවරඑළිය 550 5 11 8 542
මාතලේ 317 4 11 12 305
මහනුවර 652
(එකතුව: 1519)		 6 18 36 616
(එකතුව: 1463)
ගාල්ල 429 4 15 30 399
මාතර 358 4 14 23 335
හම්බන්තොට 320 3 10 17 303
යාපනය 447 5 15 8 439
මන්නාරම 130 2 5 5 125
වවුනියාව 173 2 5 5 168
මුලතිවු 127 3 6 3 124
කිලිනොච්චිය 104 1 4 3 101
මඩකලපුව 362 5 14 13 349
ත්‍රිකුණාමලය 313 5 13 12 301
අම්පාර 442 7
(17)		 21
(48)		 17 425

- 51 -

දිස්ත්‍රික්ක අනුව පාසල් සංඛ්‍යා ලේඛන (II කොටස)

දිස්ත්‍රික්කය පාසල් කලාප කොට්ඨාස ජාතික පළාත්
කුරුණෑගල 872 6 22 31 841
පුත්තලම 372 2 9 8 364
අනුරාධපුරය 560 5 22 8 552
පොළොන්නරුව 253
(මුළු: 813)		 3 8 9
(17)		 244
(796)
බදුල්ල 605 6 14 27 578
මොනරාගල 291 4 9
(23)		 11 280
රත්නපුර 598 4 16 16 582
කෑගල්ල 518
(7)		 3 12 15 503
කොළඹ (ලැයිස්තුගත කර ඇත)
ගම්පහ (ලැයිස්තුගත කර ඇත)
කළුතර (ලැයිස්තුගත කර ඇත)

විශේෂ අධ්‍යාපන මධ්‍යස්ථාන

1. මහත්මා ගාන්ධි අධ්‍යාපන මධ්‍යස්ථානය: මාතලේ පිහිටා ඇත.

2. ෆ්‍රැන්සිස් කාවියර් අධ්‍යාපන මධ්‍යස්ථානය: මීගමුවේ පිහිටා ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනික සංඛ්‍යාලේඛන දර්ශක

11,082 ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත පාසල් සංඛ්‍යාව
819 සමස්ත පිරිවෙන් සංඛ්‍යාව
1 / 16.8 රජයේ පාසල්වල ගුරු-ශිෂ්‍ය අනුපාතය
1 / 20.2 විශ්වවිද්‍යාලවල ගුරු-ශිෂ්‍ය අනුපාතය
6.5 / 1 පාසල් ළිං දර්ශකය / සංඛ්‍යාව
1.8 (2%) අධ්‍යාපනය වෙනුවෙන් රජයේ වාර්ෂික වියදම් ප්‍රතිශතය
93 පෞද්ගලික පාසල් (Special Schools) සංඛ්‍යාව
30 ජාත්‍යන්තර පාසල් සංඛ්‍යාව

- 52 -

01. උපාධි ප්‍රදානය ලබා දෙන විශ්වවිද්‍යාලයක් නොවන ආයතනය කුමක්ද?

  • පිළිතුර: ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය (NIE) - 1986
  • අමතර සටහන: NISD - National Institute of Social Development
  • තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම (Fact Check): මුල් සටහනේ "උපාධි ප්‍රදානය නොවන" ලෙස දක්වා තිබුණද, වර්තමානය වන විට ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය (NIE) මෙන්ම NISD ආයතනයද ශ්‍රී ලංකා විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාව (UGC) සහ රජය විසින් පිළිගත් උපාධි (B.Ed. / BSW) හා පශ්චාත් උපාධි ප්‍රදානය කරන ආයතන බවට පත්ව ඇත.

02. ජාතික කොන්ක්‍රීට් සංවර්ධන ආයතනය පිහිටා ඇත්තේ කොහේද?

  • පිළිතුර: චීනය

03. "අධ්‍යාපනයේ හැඩය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ සූර්යයා වැනියි" මෙම ප්‍රකාශය කාගේද?

  • පිළිතුර: ජින් ජැක් රූසෝ (Jean-Jacques Rousseau) - ළමා කේන්ද්‍රීය අධ්‍යාපනයේ පියා (ස්විට්සර්ලන්තය)

04. ජාත්‍යන්තර සාක්ෂරතාව මනින්නේ කුමන ආයතනයෙන්ද?

  • පිළිතුර: UNESCO

05. ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩිම ළමුන් ප්‍රමාණයක් අධ්‍යාපනය ලබන දහම් පාසල කුමක්ද?

  • පිළිතුර: මහරගම සිරි වජිරඥාන දහම් පාසල

06. විවෘත විශ්වවිද්‍යාලය පිහිටා ඇත්තේ කොහේද?

  • පිළිතුර: නාවල (ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව: 26,525)

07. ලංකාවේ ආදිවාසීන්ගේ ජෛව විවිධත්වය ගැන පර්යේෂණ කළ විශ්ව විද්‍යාලය කුමක්ද?

  • පිළිතුර: එඩින්බරෝ විශ්වවිද්‍යාලය (University of Edinburgh) - ස්කොට්ලන්තය

08. ශ්‍රී ලංකාවේ අන්තර් විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍ය බල මණ්ඩලයේ මූලස්ථානය පිහිටා ඇත්තේ කුමන විශ්ව විද්‍යාලයේද?

  • පිළිතුර: ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය (ශ්‍රී ජ.වි.වි.)

09. අන්තර් විශ්ව විද්‍යාල භික්ෂු බල මණ්ඩලය පිහිටා ඇත්තේ කොහේද?

  • පිළිතුර: කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලය (කැලණිය වි.වි.)

- 53 -

10. කැබිනට් මණ්ඩලයේ ඉන්නෙ කීයක්ද?

  • පිළිතුර: 19
  • තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම (Fact Check): ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුව කැබිනට් ඇමතිවරුන්ගේ උපරිම සීමාව 30 කි. ආණ්ඩුවේ දේශපාලන වෙනස්වීම් මත කැබිනට් මණ්ඩලයේ සාමාජික සංඛ්‍යාව නිරන්තරයෙන් වෙනස් වන බැවින්, මෙය විභාගයට මුහුණ දෙන වත්මන් වටපිටාව අනුව වෙනස් විය හැක.

11. දකුණු පළාතේ ඉන්නෙ = 60, කොළඹ = 72

  • සටහන: මෙම අගයන් (60 සහ 72) මඟින් පළාත් හෝ දිස්ත්‍රික් මට්ටමින් වෙන් කර ඇති නිශ්චිත ආයතන, පාසල් හෝ දේශපාලන නියෝජිත සංඛ්‍යාවක් අදහස් කෙරේ.

12. වෙස්ට් සෙටර් - 32, කොළඹ - 64

  • සටහන: මුල් සටහනේ ඇති පරිදි පරිපාලනමය හෝ සංඛ්‍යානමය දත්ත කාණ්ඩයකි.

13. ලංකාවේ ප්‍රථම හරිතාගාරය පිහිටා ඇත්තේ කොහේද?

  • පිළිතුර: හම්බන්තොට - EIWIZ

14. ගුරුවරයෙක් නිවාඩුවක් ගැනීමට දින කීයකට පෙර විදුහල්පතිතුමා දැනුවත් කළ යුතුද?

  • පිළිතුර: දිනකට කලින්

15. පළාත් ගුරුවරුන්ගේ සේවය ස්ථිර කරනු ලබන්නේ කවුද?

  • පිළිතුර: පළාත් රාජ්‍ය සේවා කොමිෂන් සභාව

16. ලංකාවේ වැඩිම ගුරු සේවයක් කරන්නේ කුමන පළාතේද?

  • පිළිතුර: බස්නාහිර පළාත

17. අඩුම ගුරුවරුන් සිටින පළාත?

  • පිළිතුර: උතුරු පළාත

18. ලංකාවේ අධ්‍යාපනය අතින් නොදියුණුම පළාත කුමක්ද?

  • පිළිතුර: ඌව පළාත
  • තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම (Fact Check): අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ සහ ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ නවතම සාක්ෂරතා සහ විභාග ප්‍රතිඵල දත්ත අනුව, සාපේක්ෂව අඩුම මට්ටම් වාර්තා වන්නේ නැඟෙනහිර සහ වතුකරය ආශ්‍රිත කලාපවලය. කෙසේ වෙතත්, සාම්ප්‍රදායික පොදු දැනුම ප්‍රශ්න පත්‍රවල බොහෝ විට ඌව පළාත පිළිතුර ලෙස යොදා ගැනේ.

19. ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල ආචාර්යවරුන්ගේ සංගමය හඳුන්වන කෙටි නම කුමක්ද?

  • පිළිතුර: FUTA (Federation of University Teachers' Associations)

- 54 -

ඌව පළාත

ඌව අධ්‍යාපන කලාප - 10

  • සටහන: පාසල් 896 කලාප වලට බෙදී යන ආකාරය.

බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය - කලාප 6

කලාපය පාසල් සංඛ්‍යාව විශේෂ කරුණු
බණ්ඩාරවෙල 143 වැඩිම කලාපය
මහියංගනය 81 -
පස්සර 88 -
වියළුව 70 අඩුම කලාපය
වැලිමඩ 111 -
එකතුව 605

මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කය - කලාප 4

කලාපය පාසල් සංඛ්‍යාව
බිබිල 82
මොණරාගල 109
වැල්ලවාය 57
තණමල්විල 43
එකතුව 291

ඌව පළාතේ සර්ව පාසල් වල ළමුන් කීයද?

  • මුළු ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව: 289,686
  • ජාතික පාසල්: 52,271
  • පළාත් පාසල්: 237,365

ඌව පළාතේ පාසල් ගුරුවරු බෙදී යන අයුරු

  • මුළු ගුරු සංඛ්‍යාව: 19,980
  • ජාතික පාසල් ගුරුවරු: 3,185
  • පළාත් පාසල් ගුරුවරු: 16,795
  • තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම (Fact Check): මෙහි දක්වා ඇති ශිෂ්‍ය සහ ගුරු සංඛ්‍යාලේඛන මුල් සටහන තැබූ වර්ෂයට අදාළ වන අතර, අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ (Ministry of Education) වාර්ෂික පාසල් සංගණන දත්ත (School Census Reports) අනුව වත්මන් අගයන් මීට වඩා තරමක් වෙනස් විය හැක.

- 55 -

ඌව පළාත

ඌව අධ්‍යාපන කලාප - 10

  • සටහන: පාසල් 896 කලාප වලට බෙදී යන ආකාරය.

බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය - කලාප 6

කලාපය පාසල් සංඛ්‍යාව විශේෂ කරුණු
බණ්ඩාරවෙල 143 වැඩිම කලාපය
මහියංගනය 81 -
පස්සර 88 -
වියළුව 70 අඩුම කලාපය
වැලිමඩ 111 -
එකතුව 605

මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කය - කලාප 4

කලාපය පාසල් සංඛ්‍යාව
බිබිල 82
මොණරාගල 109
වැල්ලවාය 57
තණමල්විල 43
එකතුව 291

ඌව පළාතේ සර්ව පාසල් වල ළමුන් කීයද?

  • මුළු ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව: 289,686
  • ජාතික පාසල්: 52,271
  • පළාත් පාසල්: 237,365

ඌව පළාතේ පාසල් ගුරුවරු බෙදී යන අයුරු

  • මුළු ගුරු සංඛ්‍යාව: 19,980
  • ජාතික පාසල් ගුරුවරු: 3,185
  • පළාත් පාසල් ගුරුවරු: 16,795
  • තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම (Fact Check): මෙහි දක්වා ඇති ශිෂ්‍ය සහ ගුරු සංඛ්‍යාලේඛන මුල් සටහන තැබූ වර්ෂයට අදාළ වන අතර, අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ (Ministry of Education) වාර්ෂික පාසල් සංගණන දත්ත (School Census Reports) අනුව වත්මන් අගයන් මීට වඩා තරමක් වෙනස් විය හැක.

- 55 -

  • ලංකාවේ සාක්ෂරතාව අඩුම දිස්ත්‍රික්කය: මුලතිව්
  • ඌවේ සාක්ෂරතාව: 82.3% (ලංකාවේ අඩුම)
  • ගුරු ශිෂ්‍ය අනුපාතය: 1/16

අනුමාන ප්‍රශ්න

01. අධ්‍යාපනය පිළිබඳ පළමු කාරක සභාව පත් කළ වර්ෂය?

  • පිළිතුර: 1931 - ඩොනමෝර් ප්‍රතිසංස්කරණ
  • එහි සභාපති: C.W.W. කන්නන්ගර මහතා

02. ගුරු සේවයට බඳවා ගැනීමේ ශ්‍රේණි කීයක් තිබේද?

  • පිළිතුර: 5 (මුළු ගුරු ශ්‍රේණි - 7)
  • තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම (Fact Check): ශ්‍රී ලංකා ගුරු සේවා ව්‍යවස්ථාවට (Teacher Service Minute) අනුව ගුරු සේවය ප්‍රධාන පන්ති 3 කින් (1 පන්තිය, 2 පන්තිය - I සහ II ශ්‍රේණි, 3 පන්තිය - I, II සහ III ශ්‍රේණි) සමන්විත වන පරිදි ව්‍යුහගත කර ඇත.

03. හඳැස්ස පාසල් ක්‍රමයේ අරමුණ කුමක්ද?

  • පිළිතුර: 1932 - ග්‍රාමීය පාසල් නගා සිටුවීම. එහි ප්‍රධාන අරමුණ වන්නේ වෘත්තීය අධ්‍යාපනය ශක්තිමත් කිරීමයි.

04. ශ්‍රී ලංකා විභාග දෙපාර්තමේන්තුව ආරම්භ කළේ කුමන වර්ෂයේද?

  • පිළිතුර: 1951

05. ලංකාවේ ප්‍රථම පාසල් විද්‍යා විද්‍යාගාරය පිහිටා ඇත්තේ කුමන පාසලේද?

  • පිළිතුර: සීවලී මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය - රත්නපුර (මුල් සටහනේ 'එකාපෝද තොලංගමුව' ලෙස ලියා පසුව කපා හැර ඇත)

විශේෂ පාසල් සහ ශිෂ්‍ය තොරතුරු:

  • • පාසල් ශිෂ්‍යාවන් නොමැති/අඩුම පාසල: මලියදේව මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය
  • • වැඩිම ළමුන් සිටින මිශ්‍ර පාසල: පන්නිපිටිය ධර්මපාල විද්‍යාලය
  • • වැඩිම ළමුන් සිටින පිරිමි පාසල: හෝමාගම මහින්ද රාජපක්ෂ විද්‍යාලය
  • • වැඩිම ළමුන් සිටින බාලිකා පාසල: කොළඹ විසාඛා විද්‍යාලය
  • • වැඩිම ළමුන් සිටින කාලීන පාසල / වැඩිම ළමුන් සිටින පාසල: කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලය

- 56 -

06. ලංකාවේ පරිපාලන අධිකාරිය අනුව පාසල් බෙදී යන අයුරු

  • මුළු පාසල් සංඛ්‍යාව (පරිපාලන): 10,146
    • ජාතික පාසල්: 396
    • පළාත් පාසල්: 9,750
  • තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම (Fact Check): මෑතකාලීන අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශ දත්ත සහ ජාතික පාසල් දහසක් සංවර්ධනය කිරීමේ ව්‍යාපෘති හේතුවෙන් වර්තමානය වන විට ජාතික පාසල් සංඛ්‍යාව 396 සීමාව ඉක්මවා (පාසල් 450කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් දක්වා) ඉහළ ගොස් ඇති අතර, ඒ අනුව මුළු පාසල්වල ප්‍රතිශතයන් සහ සංඛ්‍යාවන් වාර්ෂිකව යාවත්කාලීන වේ.

07. මද්රාසා පාසල් ලෙස හඳුන්වන්නේ මොනවාද?

  • විස්තරය: 1882 ආරම්භ කළ ඉස්ලාමීය පාසල් මද්රාසා පාසල් ලෙස හැඳින්වේ. ලංකාවේ මද්රාසා පාසල් ඇති කිරීමේ නිර්මාණකරුවා වන්නේ සිද්දි ලෙබ්බේ මහතාය.
  • ලංකාවේ පළමු මද්රාසා පාසල: ගලගෙදර සහීරා විද්‍යාලය

08. රොබට් නොර්ටන් ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් දේශීය උසස් පන්තියේ දරුවන්ට ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනය ලබා දීමට ආරම්භ කළ පාසල කුමක්ද?

  • පිළිතුර: Colombo Academy - 1835
  • අමතර සටහන: මෙය 1881 වර්ෂයේදී Colombo Royal College (කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලය) ලෙස නාමකරණය විය.
  • තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම (Fact Check): මුල් සටහනේ "රොබට් නොර්ටන්" ලෙස දක්වා තිබුණද, නිවැරදි ඓතිහාසික නාමය වන්නේ සර් රොබට් විල්මට් හෝර්ටන් (Sir Robert Wilmot-Horton) ආණ්ඩුකාරවරයාය.

09. සූනන් ළමුන් ලෙස හඳුන්වන්නේ කවුරුන්ද?

  • පිළිතුර: නව නිර්මාණ කිරී‌මේ හැකියාවන් (බුද්ධිඵලය) ඉතා ඉහළ මට්ටමක පවතින ප්‍රතිභාපූර්ණ ළමුන් (Gifted Children) ය.

10. ඔවුන් වෙනුවෙන් ලබා දෙන ශිෂ්‍යත්වය කුමක්ද?

  • පිළිතුර: ප්‍රඥා ශිෂ්‍යත්වය

- 57 -

ප්‍රඥා ශිෂ්‍යත්වය

  • 2018 වර්ෂයේදී පාසල් ළමුන් තුළ පවතින නව නිර්මාණාත්මක හැකියාවන් සහ ක්‍රීඩා කුසලතාවන් වැඩිදියුණු කිරීමට අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය මඟින් මෙම ශිෂ්‍යත්වය හඳුන්වා දුන් අතර, මෙය නිපුණතා සංවර්ධන අධ්‍යාපන ශිෂ්‍යත්වය ලෙසද හැඳින්වේ.
  • මාසික දීමනාව: රු. 2,500.00

මහත්මා ගාන්ධි ශිෂ්‍යත්වය

  • ඉන්දියානු මහකොමසාරිස් කාර්යාලය මඟින් ලබා දෙන ශිෂ්‍යත්වයකි. මහත්මා ගාන්ධිතුමා විසින් අධ්‍යාපනයට කළ සේවය වෙනුවෙන් ඉන්දියානු රජය මඟින් මෙම මුදල ලබා දේ. මෙය ලබා දෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ අ.පො.ස. උසස් පෙළ හදාරන, අඩු ආදායම්ලාභී දක්ෂ පාසල් ළමුන් වෙනුවෙනි.
  • මෙය 2010 සිට ලබා දෙන අතර, මාසික දීමනාව: රු. 2,500.00 කි.

සුජාත දියණිය ශිෂ්‍යත්වය

  • 2013 දී කොරියානු රජය මඟින් ලංකාවට ලබා දුන් ශිෂ්‍යත්වයකි. ජාතික රූපවාහිනියේ විකාශය වූ "සුජාත දියණිය" ටෙලි නාට්‍යයෙන් ලැබුණු ආදායම නිසාවෙන් මෙම ශිෂ්‍යත්ව අරමුදල ලබා දී ඇත. මෙම ශිෂ්‍යත්වය හිමිවන්නේ අ.පො.ස. උසස් පෙළ තාක්ෂණවේදය (Technology) හදාරන දක්ෂ දැරියන් වෙනුවෙනි.
  • මාසික ශිෂ්‍ය ආධාරය: රု. 500.00 කි.

එස්.ඩබ්.ආර්.ඩී. ශිෂ්‍යත්වය

  • 1996 සිට කැබිනට් අනුමැතිය මඟින් ලංකාවේ අඩු ආදායම්ලාභී සිසුන්ට ලබා දෙන ශිෂ්‍යත්වයකි.
  • මාසිකව: රු. 2,000.00 කි. (නමුත් වර්තමාන ආර්ථික තත්ත්වය අනුව මෙහි වටිනාකම සංශෝධනය වී ඇත).

5 ශිෂ්‍යත්ව ශිෂ්‍යධාරය (පස්වන ශ්‍රේණිය ශිෂ්‍යත්වය)

  • 1939 දී 5 ශිෂ්‍යත්ව විභාගය සී.ඩබ්.ඩබ්. කන්නන්ගර මහතා විසින් ආරම්භ කරන ලදී. ශ්‍රී ලංකාව පුරාම නිල වශයෙන් මෙය ක්‍රියාත්මක වූයේ 1946 දීය. 1947 වර්ෂයේ සිට 5 ශිෂ්‍යත්වයෙන් සමත් දරුවන්ට ශිෂ්‍යධාරයක් ලෙස මාසිකව රු. 500.00 බැගින් ලබා දුන් අතර, 2018 වර්ෂයේ සිට එය මාසිකව රු. 750.00 දක්වා වැඩි කිරීමට කටයුතු කර ඇත.
  • තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම (Fact Check): රජයේ ප්‍රතිපත්තිමය තීරණ සහ ජීවන වියදම් සංශෝධන මත පාසල් ශිෂ්‍යත්ව සඳහා ගෙවන දීමනා වරින් වර අයවැය මඟින් සංශෝධනය වන බැවින්, වත්මන් වර්ෂයේ නිශ්චිත ගෙවීම් පිරික්සා බැලීම වටී.

- 58 -

මහපොළ ශිෂ්‍යත්වය

  • 1981 වෙළඳ ඇමතිවරයා වූ ලලිත් ඇතුලත්මුදලි මහතා විසින් මහපොළ ශිෂ්‍යත්වය ආරම්භ කරන ලදී. මෙය විශ්වවිද්‍යාල සිසුන් සඳහා ලබා දෙන ශිෂ්‍යත්වයකි. මුලින් රු. 300.00 ක් ලබා දුන් අතර පසුව එය රු. 4,000.00 දක්වා ද, 2018 දී රු. 5,000.00 දක්වා ද වැඩි කරන ලදී. 2018 න් පසුව මහපොළ ශිෂ්‍යත්වය "ලලිත් ඇතුලත්මුදලි මහපොළ ශිෂ්‍යත්වය" ලෙස නම් වෙනස් කරන ලදී.

11. අධ්‍යාපනය ලබන පාසල් සිසුන්ට තොරතුරු තාක්ෂණ පහසුකම් ලබා දීමට ආරම්භ කළ වැඩසටහන කුමක්ද?

  • පිළිතුර: එකී පාඨශාලා

12. ළඟම පාසල හොඳම පාසල කිරීමේ ප්‍රධාන අරමුණ කුමක්ද?

  • පිළිතුර: සිසුන්ට ලබා දිය යුතු අයිතිවාසිකම් ප්‍රකාශයට අනුව සියලුම ළමුන්ගේ සියලු අයිතිවාසිකම් සපිරෙන පාසලක් ලෙස ආරම්භ කිරීමයි. (2002 වර්ෂයේදී)

13. කොළඹ විසාඛා විද්‍යාලයේ නිර්මාතෘවරිය කවුද?

  • පිළිතුර: සෙලෙස්ටිනා ඩයස් මැතිණිය (1917 වර්ෂයේදී)

14. ශ්‍රී ලංකාවේ වෛද්‍ය අධ්‍යාපනය දියුණු කිරීමේ පුරෝගාමී මෙහෙවරක් ඉටුකළ ආණ්ඩුකාරවරයා කවුද?

  • පිළිතුර: හර්කියුලිස් රොබින්සන් (මුල් සටහනේ "රොබට් නොර්ටන්" ලෙස ලියා පසුව කපා හැර ඇත)
  • තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම (Fact Check): 1870 දී කොළඹ වෛද්‍ය විද්‍යාලය (Colombo Medical School) ආරම්භ කිරීමට මූලිකත්වය ගෙන කටයුතු කළේ සර් හර්කියුලිස් රොබින්සන් (Sir Hercules Robinson) ආණ්ඩුකාරවරයාය.

15. වයසත් ළමයා ලෙස හැඳින්වෙන්නේ කවුද?

  • පිළිතුර: අවුරුදු 12 - 22 අතර අය

16. ලංකාවේ Knowledge Center පිහිටා තිබෙන්නේ කොහේද?

  • පිළිතුර: මහරගම

17. ලංකාවේ ප්‍රථම E-Library එක පිහිටුවා තිබෙන්නේ කොහේද?

  • පිළිතුර: අනුරාධපුර - ඹ්ළුගල්ල

- 59 -

විශේෂ තොරතුරු

අංශය / ආයතනය පිහිටීම / විස්තරය
තොරතුරු තාක්ෂණ නිවේදනය හෝමාගම
තොරතුරු තාක්ෂණ ජනපදය කිලිනොච්චිය
නිපුණතා පාසල කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය
නැනෝ තාක්ෂණායතනය හෝමාගම
Digital Learning Center කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය
ජීව තොරතුරු තාක්ෂණ මධ්‍යස්ථානය මාලබේ

පුස්තකාල පිළිබඳ තොරතුරු

  • • ලෝකයේ පළමු පුස්තකාලය: ඇසිරියානු පුස්තකාලය - නිනිවය
  • • ලෝකයේ විශාලම පුස්තකාලය: New York - Library of Congress
  • • ලංකාවේ විශාලම පුස්තකාලය: පේරාදෙණිය (Peradeniya)

Paper - 05

1. ප්‍රතිශත දත්ත

  • සාක්ෂරතාව: 93.3%
  • පරිගණක: 34.3%
  • ඩිජිටල්: 35.7%
  • වැඩිහිටි: 92.38%

2. මීනය (Mean)

3. Type 3 පාසල් වර්ගීකරණය

  • • 1AB: 1011
    • 1C: 1941
    • Type 2: 3226
    • Type 3: 3968 (ප්‍රාථමික)
    මුළු එකතුව: 10,146

NVQ මට්ටම් (National Vocational Qualification)

මට්ටම (Level) සුදුසුකම් කාණ්ඩය
NVQ 1 සහතික පත්‍ර
NVQ 2 සහතික පත්‍ර
NVQ 3 O/L මට්ටම
NVQ 4 A/L මට්ටම
NVQ 5 ඩිප්ලෝමා (Diploma)
NVQ 6 උසස් ඩිප්ලෝමා (Higher Diploma)
NVQ 7 උපාධි මට්ටම (Degree / B.Tech)

- 60 -

සුරක්ෂා රක්ෂණාවරණය

  • ආරම්භය: 2016 ඔක්තෝබර් 01 දින.
  • හඳුන්වාදීම: "රෝහල කරා නොයාම උදෙසා" (ලෝක ළමා දිනය නිමිත්තෙන්) අධ්‍යාපනය අමාත්‍යාංශය හා සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ එකමුතුවෙන් මෙය හඳුන්වා දෙන ලදී.
  • සුදුසුකම්: පාසල්වල වයස අවුරුදු 5 සිට 21 දක්වා සිසුන් මෙයින් ආවරණය වේ.
  • නිල ප්‍රකාශනය: 2017 දෙසැම්බර් 7 වන දින කුරුණෑගල ඇතුගල්පුර විද්‍යාලයේදී නිල වශයෙන් මුදල් ලබා දීම ආරම්භ වූ අතර, මෙම දිනය සනිටුහන් කරමින් සෑම වසරකම දෙසැම්බර් 7 වන දින "ජාතික සුරක්ෂා දිනය" ලෙස නම් කර ඇත.

සුරක්ෂා රක්ෂණාවරණය යටතේ ඇති විශේෂ ක්ෂේත්‍ර 4:

  1. සෞඛ්‍ය රක්ෂණාවරණය
  2. අනතුරු රක්ෂණාවරණය
  3. ජීවිත රක්ෂණාවරණය
  4. විශේෂ ප්‍රතිලාභ

ප්‍රතිලාභ සහ වන්දි මුදල්:

  • • පාසල් දරුවෙකු මියගිය විට ලැබෙන වන්දිය: රු. 150,000.00
  • • දරුවෙකුගේ මව හෝ පියා මියගිය විට ලැබෙන වන්දිය: රු. 200,000.00
  • • මව සහ පියා යන දෙදෙනාම මියගිය විට ලැබෙන වන්දිය: රු. 400,000.00
  • • හදිසි ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය නම්: රු. 20,000.00 සිට රු. 200,000.00 දක්වා ලබා දේ.
  • සටහන: සුරක්ෂා රක්ෂණාවරණයේ සේවා දායකයා වන්නේ "ශ්‍රී ලංකා රක්ෂණ සංස්ථාව" වන අතර මූල්‍ය දායකත්වය ශ්‍රී ලංකා රජය මඟින් සපයයි.

අධ්‍යාපනය සම්බන්ධ පනත්

වර්ෂය / අංකය පනතේ නම
1982 / 2 පාසල් සංවර්ධන සමිති ඇතිකිරීමේ ව්‍යුහය
1979 / 64 නව සීලන් පනත (බුද්ධිමය දේපළ පනත)
1978 / 16 නව විශ්වවිද්‍යාල පනත
1985 / 28 ජාතික අධ්‍යාපන ආයතන පනත (NIE Act)
1986 / 30 විද්‍යාපීඨ පනත
1991 / 19 ජාතික අධ්‍යාපන කොමිෂන් සභාව ඇතිකිරීමේ පනත (NEC Act)
1998 / 20 නවක වදය තහනම් කිරීමේ පනත

- 61 -

ගුරු ශ්‍රේණි (Teacher Grades)

  • • 1 ශ්‍රේණිය: උසස් විදුහල්පති ශ්‍රේණිය
  • • 2 ශ්‍රේණිය: උසස් අධ්‍යාපන ශ්‍රේණිය
  • • 2-II ශ්‍රේණිය: අධ්‍යාපනවේදී
  • • 3-I (අ) ශ්‍රේණිය: උපාධිධාරී
  • • 3-I (ආ) ශ්‍රේණිය: විද්‍යාපීඨධාරී
  • • 3-I (ඇ) ශ්‍රේණිය: ඩිප්ලෝමාධාරී
  • • 3-II ශ්‍රේණිය: උසස් පෙළ සමත්

උපාධිධාරී ගුරුවරුන් තෝරාගැනීමේ සම්මුඛ පරීක්ෂණය

තරඟ විභාගයෙන් සමත් වූ අපේක්ෂකයන් පසුව ප්‍රායෝගික පරීක්ෂණයකට මුහුණ දිය යුතුය. එහිදී විනාඩි 5 ක කාලයක් ලබා දෙන අතර තමන්ට කැමති මාතෘකාවක් තෝරාගෙන ඉගැන්වීම් සිදු කළ යුතුය. මාතෘකා 5 කට අදාළව ලකුණු ලබා දීම සිදු කෙරේ.

ඇගයීම් නිර්ණායක උපරිම ලකුණු අවම ලකුණු
1. අරමුණ සහ ප්‍රවේශය 5 2
2. සන්නිවේදනය සහ පැහැදිලි කිරීම 5 2
3. පාඩම පාලනය සහ මඟපෙන්වීම 5 2
4. කාල කළමනාකරණය 5 2
5. ඉගැන්වීමේ ශිල්පීය ක්‍රම 5 2
මුළු එකතුව: 25 10

සටහන: අවම සමත් ලකුණු ප්‍රමාණය 25 න් 10 කි. (දිනය: 13/10/23)

2015 සිට ලංකාවේ සාක්ෂරතාව (Literacy Rate in Sri Lanka)

*ජන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව මඟින් ගණනය කරන ලද දත්ත:

2015
92.5%
2016
92.6%
2017
93.2%
2018
92.3%
2019
92.7%
2020
93.6%
2021
92.5%
2022
93.3%

- 62 -

ඌව පළාත ගැන සුවිශේෂී ප්‍රශ්න කිහිපයක්

1. බදුල්ල හා මොණරාගල ප්‍රාදේශීය සංකේත (STD Codes) මොනවාද?

  • • බදුල්ල: 055
    • මොණරාගල: 055

2. බදුල්ල, මොණරාගල තැපැල් කේත (Postal Codes) මොනවාද?

  • • බදුල්ල: 90000
    • මොණරාගල: 91000

3. ලංකාවේ කුඩාම නගරය ඌව පළාතේ ඇත. එය කුමක්ද?

  • පිළිතුර: හපුතලේ

4. බදුල්ල - කොස්ලන්ද, මීරියබැද්ද නාය යෑම සිදු වූ වර්ෂය කුමක්ද?

  • පිළිතුර: 2014

5. ඌව පළාත මායිම් වන අනෙක් පළාත් මොනවාද?

  • පිළිතුර: සබරගමුව, නැගෙනහිර, මධ්‍යම, දකුණ

6. දියලුම ඇල්ලෙහි (කොස්ලන්ද) නිර්මාණය කවුද?

  • පිළිතුර: P.K. අප්පුහාමි

7. ඌව පළාතේ ලංකාවේ උසම බුදු පිළිමය ඇත. එය කුමක්ද?

  • පිළිතුර: බුදුරුවගල බුදු පිළිමය

8. ලංකාවේ තේ වගා නොකරන එකම කලාපය වන ඌව පළාතේ ප්‍රදේශය කුමක්ද?

  • පිළිතුර: බිබිල, වැල්ලවාය, ඇඹිලිපිටිය, බුත්තල, වැලිමඩ, මතුගම

8. ලංකාවේ තෙත් බිම් කලාප මොනවාද?

  • පිළිතුර: කුමන, විල්පත්තු, ආනවිලුනදාව, බූන්දල, වාත්කලෛයි, මාදු ගග

- 63 -

ඌව පළාතේ තවදුරටත් සුවිශේෂී තොරතුරු

9. ලංකාවේ නොයෙක් වරප්‍රසාද ලැබූ ඌව පළාතේ සුවිශේෂී පුද්ගලයා කවුද?

  • පිළිතුර: වි. ජ. මු. ලොකුබණ්ඩාර මහතා

10. ලංකාවේ සමුද්‍ර විද්‍යා පීඨය ඌව පළාතේ ඇත. ඒ කොහේද?

  • පිළිතුර: දියතලාව
  • • වැඩිම දිය ඇලි ඇති දිස්ත්‍රික්කය: බදුල්ල
  • • ලංකාවේ දෙවන විශාලතම දිස්ත්‍රික්කය: මොණරාගල (වලංගු කේතය: 055)
  • • ගුරුවරයෙකුගේ දුෂ්කර දීමනාව: රු. 2500

1978 ආරම්භ කළ විශ්ව විද්‍යාල 3:

  1. විවෘත (Open University)
  2. මොරටුව
  3. රුහුණු

* 1978 වර්ෂය උසස් අධ්‍යාපන හා UGC (විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාව) ද ආරම්භ කළ වර්ෂය වේ.

රට රටවල සාක්ෂරතාව (World Literacy Rates)

රට / කලාපය සාක්ෂරතාව
ෆින්ලන්තය 100% (වැඩිම)
ඇමරිකාව 99%
ජපානය 99%
රුසියාව 99%
එංගලන්තය 99%
චීනය 98%
රට / කලාපය Context / සාක්ෂරතාව
ඇෆ්ගනිස්ථානය 42% (ආසියාවේ අඩුම)
දකුණු සුඩානය 27% (ලොව අඩුම)
මාලදිවයින 99.4% (දකුණු ආසියාවේ වැඩිම)
ශ්‍රී ලංකාව 93.3% (දෙවන ස්ථානය)
ඉන්දියාව 74%
දකුණු කොරියාව 100% (ආසියාවේ වැඩිම)

- 64 -

අධ්‍යාපනයේ අවධි සහ සුවිශේෂී වැඩසටහන්

  • • ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අධ්‍යාපනයේ පියා: සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර මහතා
1. වැඩිම දිස්ත්‍රික්ක ගණනක්
උතුරු පළාත (දිස්ත්‍රික්ක 5)
2. කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ දිගම
කැළණි ගඟ
3. ගොදොන් නිලධාරීන්
ඇමරිකාවෙන් පැමිණි නිලධාරීන් කණ්ඩායමකි

මොන්ටිසෝරි අධ්‍යාපනය හඳුන්වා දුන්නේ කවුද?
ඉතාලියේ මරියා මොන්ටිසෝරි (Maria Montessori) මෙනවිය විසිනි.

අධ්‍යාපනයේ අවධි (Stages of Education)

ශ්‍රේණි අධ්‍යාපන අවධිය
1, 2 ප්‍රාථමික පළමු අවධිය
3, 4 ප්‍රාථමික දෙවන අවධිය
5 ප්‍රාථමික තුන්වන අවධිය
6, 7, 8 කනිෂ්ඨ ද්විතීයික අවධිය
9, 10, 11 ජ්‍යෙෂ්ඨ ද්විතීයික අවධිය
12, 13 උසස් පෙළ අවධිය

සති පාසල් වැඩසටහන (Sathi Paasal Program)

• ආරම්භය: 2023 ජනවාරි 04 වන දින කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයෙන් නිල වශයෙන් ආරම්භ කරන ලදී.

• ප්‍රධාන අරමුණ: පාසල් ළමුන්ගේ මානසික ඒකාග්‍රතාවය සහ අවධානය (Mindfulness) වර්ධනය කිරීම.

• නිර්මාතෘ: උඩුදුම්බර කාශ්‍යප ස්වාමීන් වහන්සේ.

• ක්‍රියාත්මක වන වේලාව: සැම බදාදා දිනකම පෙ.ව. 7:30 සිට පෙ.ව. 7:40 දක්වා (විනාඩි 10 ක කාලයක්).

• ව්‍යාප්තිය: මෙම වැඩසටහන පළමු අදියර යටතේ බදාදා දින 12 ක් පුරා කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයේ ක්‍රියාත්මක කිරීමට යෝජනා විය.

- 65 -

අධ්‍යාපන ලිපි සහ සංකල්ප (Education Concepts)

අධ්‍යාපන ලිපි: කොළඹ - 1975

යාවජීව අධ්‍යාපනය (Long Living Education / Lifelong Education)

• අර්ථදැක්වීම: යාවජීව අධ්‍යාපනය ලෙසින් හඳුන්වන්නේ වයස් සීමාවකින් තොරව මිය යන තෙක්ම ලබන්නා වූ අධ්‍යාපනයයි.

• ලෝකයේ ප්‍රමුඛයා: ලෝකයේ මෙයට ප්‍රමුඛත්වය දෙමින් යාවජීව අධ්‍යාපනය හඳුන්වා දුන්නේ යුනෙස්කෝ (UNESCO) සංවිධානයයි.

• ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛයා: ශ්‍රී ලංකාව තුළ යාවජීව අධ්‍යාපනය හඳුන්වා දීමට කටයුතු කළ රාජ්‍ය විශ්වවිද්‍යාලය වන්නේ ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලය (Open University of Sri Lanka) වේ.

* විශේෂයෙන්ම ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලයේ LLB (නීතිවේදී) උපාධිය හැදෑරීමේදී වයස් සීමාවක් නොමැති වීම යාවජීව අධ්‍යාපනය සඳහා කදිම උදාහරණයකි.

මුල්ම අධ්‍යාපන ආයතන (Early Educational Institutions - Sri Lanka)

ආයතනය / විහාරය අධ්‍යාපන යුගය / පසුබිම
මහා විහාරය කාලානුක්‍රමිකව බුදු දහම ලැබීමට පෙර සිට පැවති ආයතනයකි (ප්‍රමුඛතම එකක් ලෙස සැලකේ).
මහියංගණ විහාරය බුදු දහම ලැබීමෙන් පසු ආරම්භ වූ දෙවන විහාරීය අධ්‍යාපන පසුබිමයි.
අභයගිරිය ලංකාවේ බිහිවූ තෙවන අධ්‍යාපන ආයතනයයි.
ජේතවනය ලංකාවේ බිහිවූ හතරවන අධ්‍යාපන ආයතනයයි.

පාසල් සන්නිවේදන වැඩසටහන (School Communication Program)

• පාසල්වල සන්නිවේදන අධ්‍යාපනය ලබා දීමේ අරමුණින් 2022 වර්ෂයේදී පාසල් සන්නිවේදන කමිටු චක්‍රලේඛය හඳුන්වා දෙන ලදී.

• මෙහි ප්‍රධාන තේමාව/ප්‍රකාශය වන්නේ "සුවිනයවත් දරු පපුරක් සහ යහපත් සමාජයක්" යන්නයි.

නිපුණතාවය (Competency)

නිපුණතාවය යනු: යම්කිසි කාර්යයක් සාර්ථකව හා කාර්යක්ෂමව කිරීමට පුද්ගලයෙකු සතු හැකියාවයි. මෙහි ප්‍රධාන සංරචක 3 කි:

  1. දැනුම (Knowledge)
  2. ආකල්ප (Attitudes)
  3. කුසලතා (Skills)

- 66 -

සුරක්ෂා රක්ෂණාවරණය සහ අධ්‍යාපනික න්‍යායන්

සුරක්ෂා රක්ෂණය (Suraksha Insurance Scheme)

• ආරම්භය: 2011 අගෝස්තු 17 දින ලෝක බැංකු අනුග්‍රහය මත සුරක්ෂා අරමුදල ලෙස මුලින්ම සැලසුම් කෙරුණි. පසුව එය 2016 ඔක්තෝබර් 01 දින අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය සහ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශයේ එකමුතුවෙන් නිල වශයෙන් හඳුන්වා දෙන ලදී.

• අරමුණ: පාසල් යන සියලුම දරුවන්ගේ සෞඛ්‍යාරක්ෂාව සහ අනාගතය සුරක්ෂිත කිරීම. (වයස අවුරුදු 5 සිට 21 දක්වා සියලුම පාසල් දරුවන් ආවරණය වේ).

• ප්‍රතිලාභී පාසල: මුල්ම ප්‍රතිලාභ ලබා දීම ආරම්භ කළේ 2017 දෙසැම්බර් 07 වන දින කුරුණෑගල අනුරාධ විද්‍යාලයෙනි. මෙම දිනය "ජාතික සුරක්ෂා දිනය" ලෙසද නම් කර ඇත.

• ආවරණය වන ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍ර 4:

  1. සෞඛ්‍ය රක්ෂණාවරණය
  2. අනතුරු රක්ෂණාවරණය
  3. ජීවිත රක්ෂණාවරණය
  4. විශේෂ ප්‍රතිලාභ

• වන්දි මුදල් ගෙවීම්:

  • පාසල් දරුවෙකු මියගියහොත් රු. 150,000 ක වන්දියක්
  • මව හෝ පියා මියගියහොත් රු. 200,000 ක වන්දියක්
  • දෙමාපියන් දෙදෙනාම හදිසියේ මියගියහොත් රု. 400,000 ක වන්දියක්
  • හදිසි ප්‍රතිකාර ලබාගැනීමට රු. 20,000 සිට රු. 200,000 දක්වා

• සේවා සපයන්නා: ශ්‍රී ලංකා රක්ෂණ සංස්ථාව (SLIC) මඟින් මූල්‍ය දායකත්වය සපයයි. සටන් පාඨය වන්නේ: "සැමට සුරක්ෂිත හෙටක් සුරකිමු".

අධ්‍යාපනික න්‍යායන් සහ සංකල්ප (Educational Theories)

1) ඉගෙනුම් අවශ්‍යතා න්‍යාය: ලොවට හඳුන්වා දුන්නේ ජීන් පියජේ (Jean Piaget) නම් අධ්‍යාපන විද්‍යාඥයාය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ අධ්‍යාපනය ලැබීමට අවශ්‍ය වන අවශ්‍යතා හඳුනාගෙන ඒවාට පිළියම් යෙදීමයි.

2) අධ්‍යාපනය සම්බන්ධ 'කන්‍ය දොදෝ' න්‍යාය: හඳුන්වා දුන්නේ ඇමරිකානු අධ්‍යාපන විද්‍යාඥයෙකු වන ඩේවිඩ් කොල්බ් (David Kolb) ය. මෙහි අදහස වන්නේ ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලිය හරහා පිරික්සීම සහ තමන්ගේ ක්‍රියාවන් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරමින් ඉගෙනීම ලැබීමයි.

3) බහුබුද්ධි න්‍යාය (Multiple Intelligences Theory): හඳුන්වා දුන්නේ ඇමරිකානු ජාතික හොවාර්ඩ් ගාඩ්නර් (Howard Gardner) විසිනි. මෙම න්‍යායෙන් අදහස් කරන්නේ මිනිසා සතු විවිධ දක්ෂතා සහ සක්‍රීය ආකාර තුළින් බුද්ධිය වර්ධනය කිරීමයි.

අනුමාන ප්‍රශ්න (Predicted Questions)

  • 1. "තොටිල්ලේ සිට බිම් වළ දක්වා අධ්‍යාපනයේ යෙදෙන්න" කියමන කාගේද?
    පිළිතුර: මහත්මා ගාන්ධි
  • 2. පාසලේ සංවර්ධනයට ගැලපෙන සලකා බැලිය යුතු ග්‍රන්ථය කුමක්ද?
    පිළිතුර: "හොඳ පාසලක්" ග්‍රන්ථය (1994 ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය)
  • 3. අ.පො.ස. සා.පෙළ හැදෑරීමට අමතරව අතිරේක විෂයන් තෝරාගන්නා ප්‍රධාන ප්‍රවාහ මොනවාද?
    පිළිතුර: සෞන්දර්යය, තාක්ෂණික, භාෂා

- 67 -

ගුරු විද්‍යාල, වෘත්තීය ගැටලු සහ ගුරු ආචාරධර්ම

4. ගුරු විද්‍යාල සහ ගුරු පුහුණු මධ්‍යස්ථාන (Teacher Training)

• ගුරු විද්‍යාල (Teacher Colleges): ලංකාවේ මුළු ගුරු විද්‍යාල සංඛ්‍යාව 8 කි. ඒවා ආරම්භ වූයේ 1903 වර්ෂයේ සිටය.

• ගුරු පුහුණු මධ්‍යස්ථාන: ලංකාව පුරා ගුරු පුහුණු මධ්‍යස්ථාන 115 ක් පවතින අතර ඒවා 1998 වර්ෂයේදී ස්ථාපිත කෙරුණි.

පැහැදිලි කිරීම: ගුරු විද්‍යාලයකින් කරනු ලබන්නේ පාසල් පද්ධතියේ සේවය කරන නුපුහුණු ගුරුවරුන් වෘත්තීය කුසලතා දියුණු කිරීම වෙනුවෙන් පුහුණු කිරීමයි. ගුරු මධ්‍යස්ථාන යනු පාසල් පද්ධතියේ සේවය කරන ගුරුවරුන්ගේ අඛණ්ඩ පුහුණුවීම් ලබා දීම සඳහා පිහිටුවා තිබෙන මධ්‍යස්ථාන වේ.

5. ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන පද්ධතියේ පවතින ගැටලු

පවත්නා අධ්‍යාපන ක්‍රමවේදය තුළ දක්නට ලැබෙන ප්‍රධාන ගැටලු කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:

  • • ළමයින් ශිෂ්‍යත්වයෙන් හතිලෑම සහ පාසල් වැටීමේ දුෂ්කරතා
  • • ශිෂ්‍යයාට වෘත්තීය පුහුණුවක් නොලැබීම
  • • විෂයකලා, නිසරි නොවීම්
  • • නවීන දැනුම ලබා නොදීම
  • • කන්ඩායම් බෙදී යාමේ දුෂ්කරතා

6. ගුරුවරයෙකුගේ සමාජ භූමිකාව (Social Role of a Teacher)

ගුරුවරයා යනු සමාජ සත්වයෙකි. ඔහුගේ වෘත්තීය භූමිකාව මෙන්ම සමාජ භූමිකාවද වැදගත් වේ. ඔහු විවිධ සමාජ වගකීම් දරයි. පරිබාහිර සමාජයෙන් බැහැරව විවිධ පුද්ගලයන් සමඟ සමාජ සම්බන්ධතා පවත්වයි. මෙය ගුරුවරයාගේ සමාජ භූමිකාව ලෙස හැඳින්වේ.

7. ගුරු ආචාරධර්ම (Teacher Ethics)

  • ගුරුවරයා සිය ඇඳුමෙන් පැළඳුමෙන් සහ කථාවෙන් හා ක්‍රියාවෙන් සර්ව සම්පූර්ණ විය යුතු අතර, ජාතිය හෝ සමාජ තත්ත්වය නොසලකා සියලු සිසුන්ට සාධාරණ ලෙස සැලකිය යුතුය.
  • ගුරු වෘත්තියෙන් එදිනෙදා සමාජයේ සැලකිල්ල, ගෞරවය, ප්‍රශංසාව ලබා ගත යුතුය.
  • වෘත්තියට හානි වන දූෂිත දේවලින් ගුරුවරයා වැළකිය යුතුය.
  • සෑම ශිෂ්‍යයෙකුටම ළැදියාවෙන් යුතුව ඔවුන්ගේ දක්ෂතාවන් හා හැකියාවන් නංවාලීමට උදව් කළ යුතුය.

- 68 -

අධ්‍යාපන පද්ධතියට බලපාන සාධක සහ ප්‍රතිසංස්කරණ

8. පොදු අධ්‍යාපන පද්ධතිය ධාවනය කිරීමට බලපාන සාධක

අධ්‍යාපන පද්ධතියක් සාර්ථකව පවත්වාගෙන යාම සඳහා ප්‍රධාන වශයෙන් බලපාන සාධක 4 කි:

  • • සංස්කෘතිය
  • • දේශපාලන වාතාවරණය
  • • ආර්ථික ක්‍රියාවලිය
  • • භූගෝලීය පිහිටීම

9. ලෝකයේ වැඩිම පුද්ගලයන් ප්‍රමාණයක් අධ්‍යාපනය ලබන අධ්‍යාපන ස්වරූපය

ලෝක ව්‍යාප්තව වැඩිම පිරිසක් සම්බන්ධ වන අධ්‍යාපන ක්‍රමවේදය වන්නේ "විධිමත් අධ්‍යාපනය" (Formal Education) වේ.

10. අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලියකදී සලකා බැලිය යුතු කරුණු

ශ්‍රී ලංකාවේ වර්ෂ 1997 දී සිදුකළ අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලියේදී (වසර 8 කට වරක් සිදුකරනු ලබන) ප්‍රධාන වශයෙන් කරුණු 5 ක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇත:

  1. අරමුණ
  2. විෂයය
  3. විෂය අන්තර්ගතය
  4. ගුරුවරයාගේ තත්ත්වය
  5. අධ්‍යාපන පරිපාලනය

11. ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්වල මුලින්ම දිවා ආහාරය ලබා දීම

• ආරම්භක වර්ෂය: 1931 වර්ෂයේදී පාසල් දරුවන් උදෙසා මුලින්ම දිවා ආහාරය ලබා දීමේ වැඩපිළිවෙළක් ආරම්භ කරන ලදී.

• මූලිකත්වය: මෙහි පළමු සභාපතිවරයා ලෙස කටයුතු කරනු ලැබුවේ ඩබ්. ඩබ්. ගොඩින්සන් මහතාය.

- 69 -

අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති, පාසල් වර්ගීකරණය සහ විශේෂ පාසල් ආරම්භය

12. ලංකාවේ අධ්‍යාපනය පෞද්ගලීකරණය කිරීමට මුලින්ම ආණ්ඩුවට යෝජනා කිරීම

• ප්‍රතිපත්ති වාර්තාව (White Paper): අධ්‍යාපනය පෞද්ගලීකරණය කිරීම සඳහා වන යෝජනාව මුලින්ම ඉදිරිපත් කෙරුණේ ධවල පත්‍රිකාව (White Paper) මඟිනි.

• 1950 වර්ෂය: මෙම වර්ෂයේදී අධ්‍යාපන ඇමති ඊ. ඒ. නුගවෙල මහතා විසින් සහ,

• 1981 වර්ෂය: මෙම වර්ෂයේදී රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා විසින් මෙම යෝජනාවන් ඉදිරිපත් කර, එම රජයන් විසින් ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීමට උත්සාහ ගන්නා ලදී.

13. ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් විෂය මාලාවට සෞන්දර්ය විෂයයන් ඇතුළත් කිරීම

ලංකාවේ පාසල් විෂය මාලාවට සෞන්දර්යය විෂයයන් (සංගීතය, චිත්‍ර, නෘත්‍ය ආදී) ප්‍රථම වරට ඇතුළත් කරනු ලැබුවේ 1944 වර්ෂයේදීය.

14. ලංකාවේ ප්‍රථම පිරිවෙන් විශ්වවිද්‍යාලය

ලංකාවේ ප්‍රථම පිරිවෙන් විශ්වවිද්‍යාලය පිහිටුවා තිබෙන්නේ කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේය.

15. තොරතුරු තාක්ෂණ පාසල් ක්‍රමය (Isuru Schools)

• ආරම්භක වර්ෂය: තොරතුරු තාක්ෂණ පාසල් ක්‍රමය (ඉසුරු පාසල්) ආරම්භ කරන ලද්දේ 1981 වර්ෂයේදීය.

• පැහැදිලි කිරීම: "තොරතුරු පාසල්" (නැතහොත් ඉසුරු පාසල්) ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ ලංකාවේ පාසල් කීපයක් තෝරාගෙන ඒවා සර්වසම්පූර්ණ සුපිරි පාසල් බවට පත්කිරීමේ ව්‍යාපෘතියයි.

16. ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් වර්ග සහ ආරම්භ වූ වර්ෂයන්

විවිධ පාලන සමයන් සහ ප්‍රතිපත්ති යටතේ ලංකාවේ බිහි වූ පාසල් වර්ගීකරණයන් සහ ඒවායේ ආරම්භක වර්ෂයන් පහත පරිදි වේ:

පාසල් වර්ගය / ක්‍රමය ආරම්භක වර්ෂය / නිර්මාණකරුවන්
මිෂනාරී පාසල් පෘතුගීසි සමය
පාරිෂ් පාසල් ලන්දේසි සමය
ඇකඩමිය පාසල් (සෙමනේරිය) ලන්දේසි සමය - 1690
අනගාරික පාසල් ලන්දේසි සමය
ප්‍රාථමික පාසල් (මුල් අවධියේ) ඉංග්‍රීසි සමය (අඩු ආදායම් ලාභී දරුවන්ට)
වර්නැකියුලර් පාසල් (ස්වභාෂා) ලන්දේසි සමය
පළාත් පාසල් 1988
ජාතික පාසල් 1985
මධ්‍ය මහා විද්‍යාල 1941
මධ්‍ය මහා විද්‍යාල (පළමු පාසල) මිනුවන්ගොඩ මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය - 1942
ළමා සිබිඳිති (ළමා සුරැකුම් මධ්‍යස්ථාන) 2002
තොරතුරු පාසල් 1981
මලිදූව පාසල් (ආදර්ශ පාසල්) 2008
නැණෝද්‍යා පාසල් 2006
සුහුරු පාසල් (Smart Schools) 2017 (විශ්වවිද්‍යාල මට්ටමින් තොරතුරු තාක්ෂණය ලබාදීම)

- 70 -

ග්‍රාමීය පාසල් සංකල්පය, නිදහස් අධ්‍යාපනය සහ ගුරු වෘත්තිය

16. ග්‍රාමීය පාසල් සංකල්පය (Handessa School System)

• හඳුන්වාදීම: ග්‍රාමීය පාසල් සංකල්පය ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ හන්දිස්ස පාසල් ක්‍රමයයි.

• ආරම්භක වර්ෂය සහ ස්ථානය: මෙම ක්‍රමය 1932 වර්ෂයේදී මහනුවර, ගම්පොළ, හන්දිස්ස ප්‍රදේශයෙන් ආරම්භ කරන ලදී.

• විශේෂ කරුණ: හන්දිස්ස පාසල් වල ගුරු භවතුන් පුහුණු කිරීම සඳහාම විශේෂ වූ ගුරු විද්‍යාලය ගැබිණිවෙල ප්‍රදේශයේ පිහිටුවා ඇත.

17. ඌව පළාතේ මහින්දෝදය විද්‍යාගාර සංඛ්‍යාව

ඌව පළාත තුළ පිහිටුවා ඇති සමස්ත මහින්දෝදය විද්‍යාගාර සංඛ්‍යාව 88 කි.

18. ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් පද්ධතියේ "පාසල් නිල ඇඳුම"

ලංකාවේ පාසල් ක්ෂේත්‍රය තුළ "පාසල් නිල ඇඳුම" ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ, සිසුන් අතර සමානාත්මතාවය ඇති කිරීම සඳහා වන "ජාති කාලසටහන" (සමාන වස්ත්‍ර ප්‍රතිපත්තිය) යි.

19. නිදහස් අධ්‍යාපන වාර්තාවේ "ගුරු-ගෝල" නිල නාමයන්

ලංකාවේ පාසල් පද්ධතිය වෙනුවෙන් සකස් කරන ලද නිදහස් අධ්‍යාපන වාර්තාවේ ගුරුවරුන් සහ සිසුන් හැඳින්වීම සඳහා නිර්දේශ කළ විධිමත් නාමයන් වන්නේ "ගුරු - ගුරුපිය" සහ "සිෂ්‍යන් - සෙය්ලන් මහත්මින්" යන්නයි.

20 - 22. ගුරු වෘත්තිය සහ අධ්‍යාපන පරිපාලන සේවය

ගුරු වෘත්තීය ප්‍රමිති සහ ලංකාවේ අධ්‍යාපන පරිපාලන ක්ෂේත්‍රයට අදාළ වැදගත් තොරතුරු:

විෂය කරුණ නිර්දේශය / නාමය / වර්ෂය
20. ගුරු ශික්ෂණය පිළිබඳ කෘතිය මාටින් වික්‍රමසිංහ මහතාගේ "බුදු සමය හා සමාජ දර්ශනය"
21. ඉංග්‍රීසි ගුරුවරයා පිළිබඳ සම්භාව්‍ය කෘතිය ඊ. සී. ටී. නාරායන (E.C.T. Narayana) මහතාගේ "ඉංග්‍රීසි ගුරුවරයා"
22. කලාප හා කොට්ඨාස අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂවරුන් බඳවා ගන්නා තරඟ විභාගය ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන පරිපාලන සේවය - 1964 (SLEAS)

- 71 -

පාසල් ව්‍යුහ කටයුතු

  • පාසල් පද්ධතිය තුළ පාසල් අභ්‍යන්තරයට පරිබාහිරව සිදුවන කටයුතු පාසල් ව්‍යුහ කටයුතු ලෙස හැඳින්වේ.

අධ්‍යාපන සංවර්ධන සමුපකාර සමිතිය (EDCS)

  • පාසල් පද්ධතියේ සේවය කරන ගුරුවරුන් සහ අධ්‍යාපන කාර්ය මණ්ඩල වල ණය පහසුකම් සහ සුභසාධන කටයුතු සඳහා අධ්‍යාපන සංවර්ධන සමුපකාර සමිතිය ආරම්භ කරන ලදී.
  • මෙය ස්ථාපනය කළේ 1987 දී ය. මූලස්ථානය පිහිටා තිබෙන්නේ කොළඹ 7, ප්‍රේඩ් ස්ට්‍රීට් (Parade Street) හි ය.

ශිෂ්‍ය පාර්ලිමේන්තුව

  • ලංකාවේ ශිෂ්‍ය පාර්ලිමේන්තු ක්‍රමය ආරම්භ කළේ 1990 වර්ෂයේදීය. ලංකාවේ බොහෝ පාසල් වල ශිෂ්‍ය පාර්ලිමේන්තු දැනටමත් ක්‍රියාත්මක කර ඇත. මූලස්ථානය පිහිටා තිබෙන්නේ කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයේය. ජාත්‍යන්තර ශිෂ්‍ය පාර්ලිමේන්තු මූලස්ථානය පිහිටා තිබෙන්නේ ඇමරිකාවේ නිව්යෝර්ක් නුවරය.
    * තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීම (Fact-checked): මුල් සටහනේ "2009" ලෙස සඳහන් වුවද, ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම නිල ශිෂ්‍ය පාර්ලිමේන්තුව කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයේදී ආරම්භ වූයේ 1990 වර්ෂයේදීය.

අධ්‍යාපනයනය

  • දැනුම එක් පරම්පරාවක සිට තවත් පරම්පරාවකට රැගෙන යාමේ ක්‍රියාවලියයි.

ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයීය ඉතිහාසය සහ ප්‍රමුඛ පුද්ගලයින්

  • ආනන්ද කුමාරස්වාමි - ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයක් පිළිබඳ සංකල්පය මුලින්ම ඉදිරිපත් කළ, ප්‍රථම සභාපති (ලංකා විශ්වවිද්‍යාල සංගමය).
  • අයිවර් ජෙනින්ග්ස් - ලංකා විශ්වවිද්‍යාලයේ ප්‍රථම උපකුලපතිවරයා.
  • නිකලස් ආටිගල - ප්‍රථම සිංහල උපකුලපතිවරයා.
  • සේනක බිබිලේ - ලංකාවේ ප්‍රථම ඖෂධවේදය පිළිබඳ මහාචාර්යවරයා.
  • ඩබ්ලියු. ඒ. ද සිල්වා - පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ප්‍රථම රෙජිස්ට්‍රාර්වරයා (සටහනේ "පළමු කලාපති" ලෙස අපැහැදිලිව ඇති මුත්, ඓතිහාසිකව ඔහු ප්‍රථම සිංහල රෙජිස්ට්‍රාර්වරයා ලෙස ක්‍රියා කළේය).
  • සාරිපුත්ත අනුනායක හිමි / සාරිපුත්ත මහසංඝභාරී - විද්‍යෝදය විශ්වවිද්‍යාලයේ (දැනට ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර) ප්‍රථම උපකුලපති (කොළඹ වී.ඩී. ලෙස සටහන් කර ඇත්තේ විද්‍යෝදය පිරිවෙනයි).
  • කිරිඇල්ලේ ඥාණවිමල හිමි - විද්‍යාලංකාර විශ්වවිද්‍යාලයේ (දැනට කැලණිය) ප්‍රථම උපකුලපතිවරයා.
  • කළුකොඳයාවේ ප්‍රඥාශේඛර හිමි - විද්‍යාලංකාර විශ්වවිද්‍යාලයේ ප්‍රථම මහා මහෝපාධ්‍යාය / ප්‍රථම උපකුලපති මණ්ඩලයේ ප්‍රධානියෙකි.

- 72 -

කෝල්බෲක් අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනා

1832 - 1865 කෝල්බෲක් ආණ්ඩුක්‍රමය ක්‍රියාත්මක විය.

අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් ගත් තීරණ:

  • 1. අධ්‍යාපන කටයුතු පාලනය සහ පරීක්ෂාව සඳහා පාසල් කොමිසමක් (School Commission) ආරම්භ කිරීම.
  • 2. ඉගැන්වීමේ මාධ්‍යය ඉංග්‍රීසි භාෂාව බවට පත් කිරීම.
  • 3. ඉංග්‍රීසි පාසල් ආරම්භ කිරීම.
  • 4. ඉංග්‍රීසි උගත් අයට රජයේ රැකියා ලබා දීම.

මෝගන් කමිටු නිර්දේශයන්

  • 1. මුල්පොත් සහ මව්භාෂා අධ්‍යාපනය දියුණු කිරීම.
  • 2. Colombo Academy (කොළඹ ඇකඩමිය - වර්තමාන රාජකීය විද්‍යාලය) පවත්වාගෙන යාම.
  • 3. සෙකන්ඩරි (ද්විතීයික) පාසල් ක්‍රමයක් පවත්වාගෙන යාම.

අනුමාන ප්‍රශ්න කිහිපයක්

01. ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය සමඟ සම්බන්ධ අනෙකුත් අමාත්‍යාංශ මොනවාද?

• ක්‍රීඩා අමාත්‍යාංශය, සෞඛ්‍ය, කාන්තා හා ළමා, සෙසු කටයුතු හා නිපුණතා සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය, විද්‍යා හා තාක්ෂණ අමාත්‍යාංශය.

02. ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ පාසල් ගුරුවරුන් හා සම්බන්ධ ශුභසාධන වැඩසටහන් මොනවාද?

• ගුරු ප්‍රදීප (ණය දෙනවා, මරණයකට ආධාර දෙනවා)

03. ශ්‍රී ලාංකේය අධ්‍යාපනයේ ප්‍රධාන හැරවුම් ලක්ෂයක් වන අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ වර්ෂය කුමක්ද?

• 1997.

- 73 -

  • 4. ලංකාවේ ඇති කළ විද්‍යා පීඨ වර්ෂය:- 2015
  • 5. 2023 ලෝක අධ්‍යාපන සමුළුව පැවැත්වුණේ කුමන රටේද? - ඉන්දියාවේ

★ අමතර කරුණු

  • • ගුරු සංගම් සමුළුව - මෙක්සිකෝවේ (සෑම වර්ෂයකම)
  • • ලෝක අධ්‍යාපන සමුළුව - ඉන්දියාවේ - 2023
  • • ජාත්‍යන්තර ශිෂ්‍ය සමුළුව - රුසියාවේ - 2023

ඉතිහාසය සහ අධ්‍යාපනික ආයතන

  • 6. ශ්‍රී ලංකාවේ ආදිවාසීන්ගේ ජෛව විවිධත්වය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍ර කටයුතු සහ පර්යේෂණ සිදු කළ එංගලන්ත විශ්වවිද්‍යාලය කුමක්ද? - එඩින්බරෝ විශ්වවිද්‍යාලය (University of Edinburgh)
  • 7. ශ්‍රී ලංකාවේ දහම් පාසල් ගුරුවරුන් පුහුණු කරන එකම ගුරු විද්‍යාලය පිහිටා තිබෙන්නේ කොහේද? - මහව, බෝගමුව

ප්‍රමුඛ ශාසනික සහ අධ්‍යාපනික සේවාවන්

  • • හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල හිමි - විද්‍යෝදය පිරිවෙන නිර්මාණය කිරීම.
  • • රතුගම බුද්ධරක්ඛිත හිමි - විද්‍යාලංකාර පිරිවෙන (සටහනේ "සත් පන්සල" ලෙස අපැහැදිලිව ඇතත් ඓතිහාසිකව විද්‍යාලංකාර පිරිවෙනෙහි නිර්මාතෘවරයා වේ).
  • • වැලිතර සෝමානන්ද හිමි - වර්තමාන ශීලවංශ අසපු ශාඛාවන් / අධ්‍යාපන සේවා.
  • • වැලിവිට ශ්‍රී සරණංකර හිමි - ලංකාවේ සඟ පරපුර සහ පිරිවෙන් අධ්‍යාපනය පුනර්ජීවනය කිරීම (සිල්වත් සමාගම නිර්මාණය).
  • • දොඩම්පහල ශ්‍රී රාහුල හිමි - සීනලංකාර ශීලවංශ පාර්ශවය නිර්මාණය.
  • • වැලිගම ශ්‍රී සුමංගල හිමි - ශාස්ත්‍රාල නිර්මාණය.

ලංකාවේ අධ්‍යාපනයට උදව් කරන ජාත්‍යන්තර ආයතන

  • • ලෝක බැංකුව (World Bank)
  • • UNESCO (එක්සත් ජාතීන්ගේ අධ්‍යාපනික, විද්‍යාත්මක සහ සංස්කෘතික සංවිධානය)
  • • UNICEF (එක්සත් ජාතීන්ගේ ළමා අරමුදල)
    * නිවැරදි කිරීම (Fact-checked): මුල් අත්අකුරු සටහනේ "nunicef" ලෙස වැරදියට ලියැවී තිබුණද, නිවැරදි ජාත්‍යන්තර නාමය UNICEF වේ.

- 74 -

ජාත්‍යන්තර ආයතන (ඉතිරි කොටස)

  • ADB - ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව (මූලස්ථානය - පිලිපීනයේ මැනිලා නුවර).
  • UNDP - එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන.
    * නිවැරදි කිරීම (Fact-checked): මුල් සටහනේ "UNDB" ලෙස ලියා ඇති මුත්, නිවැරදි ජාත්‍යන්තර කෙටි නාමය UNDP (United Nations Development Programme) වේ.
  • JICA - ජපානය.
  • KOICA - කොරියාවේ.

අධ්‍යාපන ප්‍රකාශනකයින්

  • 1. E. A. නුගවෙල
  • 2. M. D. සිල්වා
  • 3. විජයානන්ද දහනායක

උපාධි සහ කෙටි යෙදුම්

කෙටි යෙදුම සම්පූර්ණ නාමය / විස්තරය
BA Bachelor of Arts
MA Master of Arts
PHD Doctor of Philosophy (ආචාර්ය උපාධිය)
* නිවැရදි කිරීම: "Philosophy of doctorate" යනු ව්‍යාකරණමය වශයෙන් "Doctor of Philosophy" ලෙස නිවැරදි විය යුතුය.
LLB Legum Baccalaureus (Bachelor of Laws)
* නිවැරදි අක්ෂර වින්‍යාසය: "baccelereous" වෙනුවට Baccalaureus.
LLM Legum Magister (Master of Laws)
* නිවැරදි කිරීම: සටහනේ "Majestrate" ලෙස තිබුණද එය ලතින් භාෂාවෙන් Magister වේ.
NCOE National College of Education (ජාතික අධ්‍යාපන විද්‍යාපීඨ)
MOE Ministry of Education (අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය)
SDS School Development Society (පාසල් සංවර්ධන සමිතිය)
NEC National Education Commission (ජාතික අධ්‍යාපන කොමිෂන් සභාව)
SLIATE Sri Lanka Institute of Advanced Technological Education
NIE National Institute of Education (ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය)
EDCS Education Development Co-operative Society
BSC Bachelor of Science
BED Bachelor of Education
PGDE Postgraduate Diploma in Education
SBTD School Based Teacher Development
NSBS Nearest School is the Best School (ළඟම පාසල හොඳම පාසල සංකල්පය)
MSC Master of Science

- 75 -

අනුමාන ප්‍රශ්න මාලාව (ඉතිරි කොටස)

01. ලාංකීය අධ්‍යාපනයේ ගුණාත්මක සංවර්ධනයට මෙන්ම ජාතික ප්‍රශ්න වලට සෘජුවම මැදිහත් වන්නා කවුද?

• ශිෂ්‍යයාගේ අනාගතය

02. කතෝලික පාසල් වල සේවය කරන ගුරුවරුන් පුහුණු කිරීම ආරම්භ කළ ගුරු විද්‍යාලය කුමක්ද?

• මීගමුව - 1932 (බොල්වල ගුරු විද්‍යාලය).

03. ශ්‍රී ලංකාවේ 5 ශිෂ්‍යත්වයට 2023 තබා ඇති මුළු ලකුණු සංඛ්‍යාව සහ සමත් වූ සිසුන් සංඛ්‍යාව කොපමණද?

• 337,956 (විභාගයට පෙනී සිටි මුළු සිසුන් සංඛ්‍යාව).

04. තාක්ෂණවේදය විෂය ධාරාව හඳුන්වා දීමේ ප්‍රධාන අරමුණු 3 මොනවාද?

1. රැකියා වෙළඳපොළට ගැළපෙන පරිදි සිසුන් බිහි කිරීම.
2. වෘත්තීය අධ්‍යාපනය ලබා දීම.
3. සිසුන්ට තාක්ෂණික කුසලතා ලබා දීම.

05. තාක්ෂණවේදය විෂයධාරාව ලංකාවේ ප්‍රචලිත කිරීමට රජය ගත් ක්‍රියාමාර්ග කිහිපයක් ලියන්න.

• තාක්ෂණ විද්‍යාගාර ඇති කිරීම.
• විශ්වවිද්‍යාල වල ඒ ඒ විෂය සම්බන්ධ පීඨ ඇති කිරීම.
• සෑම පාසලකටම පරිගණක විද්‍යාගාර ඇති කිරීම.

කොන්වෙන්ටා පාසල් (Convent Schools)

  • 1819 ආරම්භ කරන ලදී. ගාල්ල රිච්මන්ඩ් හන්දිය ආසන්නයේ පිහිටා තිබේ. ලංකාව තුළ ක්‍රියාත්මක වන නේවාසික පහසුකම් සහිත පැරණිම පාසල වේ. ලංකාවේ පළමු වැනි කාන්තා පාසල වේ.
    * ඓතිහාසික කරුණු පැහැදිලි කිරීම (Fact-checked): මුල් සටහනේ ගාල්ල රිච්මන්ඩ් කඳුකරයේ පිහිටි මෙතෝදිස්ත මිෂනාරි පාසල් පසුබිම (වර්තමාන රිච්මන්ඩ් සහ රිපන් බාලිකා ඉතිහාසය) "කොන්වෙන්ටා" ලෙස පොදුවේ සටහන් කර ඇත. ලංකාවේ ප්‍රථම බාලිකා නේවාසික පාසල ලෙස 1819 දී යාපනයේ ඇරඹි උඩුවිල් බාලිකා විද්‍යාලය ද, දකුණු පළාතේ ප්‍රථම නේවාසික බාලිකා පාසල ලෙස 1817-1820 කාලයේ ගාලු පරිශ්‍රයේ ඇරඹි රිපන් බාලිකා විද්‍යාලය ද ඉතිහාසගත වේ.
  • දැනට ලංකාව තුළ මෙවැනි පාසල් 54 ක් ක්‍රියාත්මක වේ.

බොනවිස්ටා පාසල (Bonavista College, Galle)

  • ආරම්භය: 1819 වර්ෂයේදී ආරම්භ කරන ලදී.
  • ස්ථානය: ගාල්ලේ රූමස්සල පිහිටා තිබේ.
  • විශේෂත්වය සහ ඉතිහාසය: ලංකාවේ ප්‍රමුඛ පෙළේ නායකයින් රැසක් අධ්‍යාපනය ලැබූ ඓතිහාසික පාසලකි. (සටහන: ශ්‍රීමත් ඩී. බී. ජයතිලක, මාටින් වික්‍රමසිංහ වැනි ශ්‍රේෂ්ඨයන් මෙහි අධ්‍යාපනය ලබා ඇත).
  • නවීන තාක්ෂණය: ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම සුහුරු පන්තිකාමරය (Smart Classroom) ආරම්භ කරන ලද්දේ ද ගාල්ලේ බොනවිස්ටා පාසලේය.
  • ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව: දැනට මෙහි ඉගෙනුම ලබන සිසුන් සංඛ්‍යාව 54 කි.

- 76 -

ලංකාවේ ඉතිහාසඥයන් බිහි වූ ප්‍රසිද්ධ අය

  • සරත් ගුණපාල: නාසා විද්‍යාඥ - කෑගල්ලේ
  • චන්ද්‍රා වික්‍රමසිංහ: තාරකා විද්‍යාඥ (කාඩිෆ් විශ්වවිද්‍යාලයේ ගෞරවණීය මහාචාර්ය)
  • රේ විජේවර්ධන: ශ්‍රී ලාංකික ඉංජිනේරු, නව නිපැයුම්කරු (ගුවන් නියමු)
  • ජයන්ත ධනපාල: එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ නිරායුධකරණ කටයුතු පිළිබඳ හිටපු නියෝජ්‍ය මහලේකම්වරයෙකි.
  • වර්නන් කූරේ: ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාවේ ප්‍රධාන විකාශන නිවේදකයෙකි.
  • රොහාන් ගුණරත්න: ජාත්‍යන්තර ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ ප්‍රමුඛ පර්යේෂකයෙකි.

දහම් පාසල් අධ්‍යාපනය (1895 සිට)

  • 1. දහම් පාසල් අවසාන සහතික පත්‍ර විභාගයට ප්‍රශ්න පත්‍ර කීයද?
    • පිළිතුර: 4 (සටහන: වත්මන් විෂය නිර්දේශයන් අනුව ප්‍රශ්න පත්‍ර සංඛ්‍යාව වෙනස් විය හැක)
  • 2. දහම් ආචාර්ය විභාගයට ප්‍රශ්න පත්‍ර කීයද?
    • පිළිතුර: 5
  • 3. ලංකාවේ ජාතික දහම් පාසල් දිනය කවදාද?
    • පිළිතුර: අගෝස්තු 3
  • 4. ලංකාවේ දහම් පාසල් වැඩිම හා අඩුම දිස්ත්‍රික්ක මොනවාද?
    • වැඩිම: ගම්පහ
    • අඩුම: මුලතිව්
  • 5. ලංකාවේ පළමු දහම් පාසල:
    • පිළිතුර: ගාල්ල වැලිවත්ත විජයානන්ද දහම් පාසල (1895 අගෝස්තු 03 වන දින ශ්‍රීමත් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කොට් තුමාගේ මූලිකත්වයෙන් ආරම්භ විය).

පෘතුගීසි අධ්‍යාපනය

  • ආගමනය සහ බලපෑම: 1505 දී ලංකාවට පැමිණි පෘතුගීසීන් බටහිර සංස්කෘතිය සහ ආගමික අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් හඳුන්වා දුන්හ. ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ මුහුදුබඩ ප්‍රදේශ තමන් සතු කර ගැනීම සහ කතෝලික දහම ප්‍රචලිත කිරීමයි. මෙම අධ්‍යාපන ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක කළ ප්‍රධාන ආගමික කණ්ඩායම් වූයේ ෆ්‍රැන්සිස්කාන, ජේසුයිට්, ඩොමිනිකාන සහ ඔගස්ටීනියානු පූජකවරුන්ය. ඔවුන් විසින් ලංකාවේ පාසල් (Parish Schools / Colleges) ආරම්භ කරන ලදී.

- 77 -

  • ඔවුන්ගේ අධ්‍යාපන පද්ධතිය මිෂනාරි ක්‍රමය ලෙස හඳුන්වයි. ඔවුන් ආරම්භ කළ පාසල් වර්ග 2 කි:
    1. පැරිෂ් පාසල් (Parish Schools): මූලික අධ්‍යාපනය හා ආගම ඉගැන්වීම සඳහා.
    2. කොලෙජ් / මහා විද්‍යාල (Colleges): උසස් අධ්‍යාපනය වෙනුවෙන් බිහිවිය. (උදා: යාපනය, මන්නාරම, කොළඹ).

ලන්දේසි අධ්‍යාපනය (1658 සිට)

  • ආගමනය: 1658 දී ලන්දේසීන් ලංකාවේ මුහුදුබඩ ප්‍රදේශ බලය තහවුරු කර ගැනීමත් සමඟ ඔවුන්ට ආවේණික වූ රෙපරමාදු (Protestant) ආගමික හා ප්‍රායෝගික අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් ආරම්භ කරන ලදී.
  • ලන්දේසීන් ආරම්භ කළ පාසල් වර්ග:
    • පැරිෂ් පාසල් (Parish Schools): ප්‍රාථමික/ගම්බද පාසල්.
    • සෙමනේරි (Seminaries): උසස් අධ්‍යාපන ආයතන (යාපනය සහ කොළඹ මල්වත්ත පරිශ්‍රයේ ආරම්භ විය).
    • අනාථ නිවාස පාසල්: අනාථ දරුවන් වෙනුවෙන් ආරම්භ කළ පාසල්.
    • වැන්දඹු පාසල්: අසරණ වූ වැන්දඹු කාන්තාවන් සහ ඔවුන්ගේ දරුවන් වෙනුවෙන්.
    • නෝමල් පාසල් (Normal Schools): ගුරු පුහුණු මධ්‍යස්ථාන (ලංකාවේ ගුරු පුහුණුව පිළිබඳ මූලික අඩිතාලම මෙයින් ඇති විය).
  • පාලන ව්‍යුහය: මොවුන්ගේ පාසල් අධීක්ෂණය සහ පාලනය සඳහා "පාසල් මණ්ඩල" (Scholarche) ක්‍රමයක් ක්‍රියාත්මක විය.
විශේෂ සටහන: පෘතුගීසීන් විසින් පැරිෂ් පාසල් ක්‍රමය මුලින්ම හඳුන්වා දුන්නද, එය වඩාත් සංවිධානාත්මකව සහ ප්‍රායෝගිකව රට පුරා ව්‍යාප්ත කරමින් "පැරිෂ් පාසල් පද්ධතියක්" ලෙස පවත්වාගෙන යනු ලැබුවේ ලන්දේසීන් විසිනි.

ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනය (1796 සිට)

  • ආරම්භය: 1796 දී ඉංග්‍රීසීන් ලංකාවේ බලය අල්ලා ගැනීමෙන් පසු, මුල් කාලයේදී පෘතුගීසි සහ ලන්දේසි යුගවල පැවති මිෂනාරි හා පැරිෂ් පාසල් ක්‍රමවේදයන් එලෙසම අනුගමනය කළහ. පසුව ඔවුන් විසින් රාජ්‍ය අනුග්‍රහය සහිත රජයේ පාසල් මෙන්ම විවිධ ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරි සංගම් (CMS, Wesleyan, Baptist) හරහා නව බටහිර අධ්‍යාපන රටාවක් ස්ථාපිත කරන ලදී.

- 78 -

ලංකා අධ්‍යාපනයට දායක වූ කාන්තාවන්

  • සෙලෙස්ටිනා ඩයස්: විශාඛා විද්‍යාලය ආරම්භ කිරීමට මූල්‍යමය හා ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් විශාල දායකත්වයක් සපයන ලදී. (ශ්‍රීමත් ඩී. බී. ජයතිලක මහතාගේ සහයෝගය ද ඇතිව).
  • මේරි රූට්නම්: ලංකාවේ කාන්තා අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය සහ ළමා සුභසාධන කටයුතු වෙනුවෙන් පුරෝගාමී මෙහෙවරක් ඉටු කළ විශේෂඥ වෛද්‍යවරියකි.
  • ෆ්ලොරෙන්ස් හිගින්බොතම්: බෞද්ධ කාන්තා අධ්‍යාපනය නංවාලීම සඳහා බෞද්ධ රෙදිපිළි හා කාන්තා සමිති හරහා (උදා: මුසාවියස් විද්‍යාලය/මියුසියස් විද්‍යාලයීය මූලික කටයුතු) කැපී පෙනෙන සේවාවක් කළාය.
  • මාරි මියුසියස් හිගින්ස්: මියුසියස් විද්‍යාලය (Musaeus College) ආරම්භ කරමින් ලාංකීය බෞද්ධ දැරියන්ගේ අධ්‍යාපනයේ ස්වර්ණමය යුගයක් ඇති කළාය. ඇය "සුදු අම්මා" යන විරුදාවලියෙන් ද පිදුම් ලැබුවාය.

විවිධ හෝඩි වල අක්ෂර ගණන

හෝඩිය අක්ෂර සංඛ්‍යාව හෝඩිය අක්ෂර සංඛ්‍යාව
ඉංග්‍රීසි 26 කාම්බෝජ (Khmer) 74 (ලොව දිගම හෝඩිය)
ජර්මන් 26 (+ විශේෂ අක්ෂර 4) රුසියන් 33
ප්‍රංශ 26 සිංහල (මිශ්‍ර) 60 (ශුද්ධ සිංහල හෝඩියේ 30 කි)

පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යාපන ඩිප්ලෝමාව (PGDE)

  • විශේෂත්වය: ගුරුවරයෙකු ලෙස ක්ෂේත්‍රයට පිවිසීමෙන් පසු වෘත්තීය මට්ටමින් අනිවාර්යයෙන්ම හැදෑරිය යුතු ප්‍රධාන උපාධි රාමුවක් ලෙස පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යාපන ඩිප්ලෝමා පාඨමාලාව (PGDE) හැඳින්විය හැක.
  • කාලසීමාව: සාමාන්‍යයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල (විවෘත විශ්වවිද්‍යාලය, කොළඹ, පේරාදෙණිය ආදී) මඟින් මෙය වසර 1 ක හෝ 2 ක අර්ධකාලීන/පූර්ණකාලීන පාඨමාලාවක් ලෙස පවත්වනු ලබයි. (මුල් සටහනේ වසර 4 ක් ලෙස දක්වා තිබීම දෝෂසහගතය, අධ්‍යාපනවේදී උපාධිය (B.Ed) සඳහා වසර 4 ක් ගතවේ).
  • පූර්ණ නාමය: PGDE - Post Graduate Diploma in Education.

කොමිෂන් සභා සහ වාර්තා

  • කෝල්බෲක් කොමිසම (Colebrooke Commission): ලංකාවේ ප්‍රථම වරට විධිමත් රාජ්‍ය පාසල් පද්ධතියක් සහ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය අධ්‍යාපනයක් නිර්දේශ කරන ලදී.
  • රාජ්‍ය පාසල් කොමිසම (School Commission): 1834 වර්ෂයේදී පිහිටුවන ලදී. (ලංකාවේ රජයේ පාසල් අධීක්ෂණය සඳහා වූ පළමු නිල ආයතනයයි).
  • මධ්‍යම පාසල් කොමිසම (Central School Commission): 1841 වර්ෂයේදී ප්‍රතිසංවිධානය කරමින් පිහිටුවන ලදී.

- 79 -

47. අධ්‍යාපනයේ පොදු අරමුණු

  • • ශක්තිමත් පෞරුෂයක් වර්ධනය කිරීම.
    • සාධාරණ සමාජයක් නිර්මාණය කිරීම.
    • යහපත් ජීවන රටාවක් නිර්මාණය කිරීම.
    • නිවැරදි රැකියා අවස්ථා සොයා ගැනීමට මඟ පෙන්වීම.
    • මානව සංවර්ධනය ඇති කිරීම.
    • ජාතිය ගොඩනැඟීමට සහය ලබා දීම.
    • වෙනස්වන ලෝකයට ගැළපෙන පරිදි ඉගෙනුම් රටාවන් සකස් කර ගැනීම.
    • සියලු අභියෝගයන්ට මුහුණ දීමේ හැකියාව හා අනපේක්ෂිත අවස්ථාවලදී ජාත්‍යන්තර මට්ටමෙන් සාර්ථකව ප්‍රතිචාර දැක්වීම.

48. අධ්‍යාපනයේ ත්‍රිවිධ සාධක

  • • දැනුම (Knowledge), ආකල්ප (Attitudes), කුසලතා (Skills) සංවර්ධනය කිරීම.

49. ආගම ප්‍රචාරය කිරීම

  • • බටහිර පාලන යුගයන්හි (පෘතුගීසි, ලන්දේසි, ඉංග්‍රීසි) අධ්‍යාපනය ලබා දීමේ එක් මූලික අරමුණක් වූයේ තමන්ගේ ආගම් ප්‍රචාරය කිරීමයි.

50. මිෂනාරි අධ්‍යාපන ව්‍යුහය

  • පාසල් පාලනය: මුල් යුගයේදී පාසල්වල ගුරුවරුන් වශයෙන් ක්‍රිස්තියානි පූජකවරුන් සහ මිෂනාරිවරුන් සම්බන්ධ කර ගන්නා ලදී. ඔවුන්ගේ අධ්‍යාපනයේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ තම ආගම ව්‍යාප්ත කිරීමයි.
    පාලන මට්ටම්:
    • පාසල් මණ්ඩලය (Scholarche)
    • පාසල් මණ්ඩල පරිපාලනය
    • පාසල් විදුහල්පති සහ අධීක්ෂණ නිලධාරීන්

51. කෝල්බෲක් කොමිසම - පාසල් අධීක්ෂණය

  • • ලංකාවේ පාසල් පද්ධතිය නියාමනය කිරීම සහ අධීක්ෂණය සඳහා මධ්‍යගත ආයතනයක අවශ්‍යතාවය පෙන්වා දෙන ලදී.

52. රජයේ පාසල් කොමිසම (1834)

  • • ස්ථාපනය: කෝල්බෲක් නිර්දේශ මත 1834 දී ලංකාවේ ප්‍රථම වරට 'රාජ්‍ය පාසල් කොමිසම' (School Commission) පිහිටුවන ලදී.
    • කාර්යභාරය: රජයේ පාසල් පාලනය කිරීම, මුලින්ම කොළඹ ඇතුළු ප්‍රධාන නගරවල පාසල් ඇති කිරීම සහ ක්‍රිස්තියානි නොවන සියලුම දරුවන්ට ද ආගම් භේදයකින් තොරව පොදුවේ බටහිර අධ්‍යාපනය ලබා ගැනීමට අවස්ථාව සලසා දීම.

53. මධ්‍යම පාසල් කොමිසම (1841)

  • • ප්‍රතිසංවිධානය: 1834 පැවති කොමිසම වෙනස් කරමින් 1841 දී 'මධ්‍යම පාසල් කොමිසම' (Central School Commission) පිහිටුවන ලදී.
    • කාලවකවානුව: මෙම පරිපාලන ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු වූයේ එවකට ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයකු වූ මැකෙන්සි (J. A. Stewart Mackenzie) ආණ්ඩුකාරවරයාගේ පාලන කාලය තුළදීය.

- 80 -

  • 54. P. F. රොබින්සන් කමිටු වාර්තාව: 1869 වර්ෂයේදී ඉදිරිපත් කරන ලදී. (ලංකාවේ පොදු අධ්‍යාපන ක්‍රමවේදය සහ පාසල් වර්ගීකරණය සම්බන්ධ වැදගත් නිර්දේශ මෙහි අඩංගු විය).
  • 55. ස්ටෑන්ඩර්ඩ් බෝඩ් (GS බෝඩ්): ගුරු වැටුප් සහ පාසල් නඩත්තු කටයුතු විධිමත් කිරීම සඳහා වූ පාලන ව්‍යුහයකි.
  • 56. 1939 අංක 20 දරන ආඥාපනත: ලංකාවේ ප්‍රථම නිල අධ්‍යාපන පනත සහ මූලික ප්‍රතිසංස්කරණය ලෙස සැලකේ.
    • වයස් සීමා සංශෝධන: 1952 දී වයස 5-16 දක්වා ද, 1972 දී වයස 6-16 දක්වා ද, 1973 දී වයස 5-16 දක්වා ද වශයෙන් කාලීනව වෙනස්කම්වලට භාජනය විය.
  • 57. පරිගණක අධ්‍යාපනය: ලංකාවේ පාසල් පද්ධතියට පරිගණක විද්‍යාව විෂයයක් ලෙස හඳුන්වා දීමට මූලික පියවර තබන ලද්දේ 1991 වර්ෂයේදීය.
  • 58. විවෘත සන්නිවේදනය / දුරස්ථ අධ්‍යාපනය: විවෘත ඉගෙනුම් ක්‍රමවේද සහ තොරතුරු තාක්ෂණික මෙවලම් භාවිතය පිළිබඳ සංකල්ප 1997 අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ මඟින් වඩාත් තහවුරු විය.
  • 59. ප්‍රධාන ග්‍රීක අධ්‍යාපන දාර්ශනිකයන්: සොක්‍රටීස් (Socrates), ප්ලේටෝ (Plato), ඇරිස්ටෝටල් (Aristotle).

ගුරුවරයෙකු සතු විය යුතු මූලික කුසලතා

  • • 60. ගුරුවරයා සතු විෂය දැනුම සහ වෘත්තීය කුසලතාවය.
  • • 61. සන්නිවේදන නිපුණතාවය: අදහස් නිවැරදිව හා පැහැදිලිව සිසුන් වෙත සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේ හැකියාව.
  • • 62. ප්‍රධාන නිපුණතා සංඛ්‍යාව: සාමාන්‍යයෙන් ගුරු වෘත්තීය රාමුව තුළ ප්‍රධාන නිපුණතා 7 ක් හඳුනා ගැනේ.
  • • 63. මූලික නිපුණතා: ශිෂ්‍යයා කේන්ද්‍ර කරගත් ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලිය මෙහෙයවීම.
  • • 64. අත්‍යවශ්‍ය ඉගෙනුම් කුසලතා: ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයේදී අත්‍යවශ්‍ය ඉගෙනුම් නිපුණතා මට්ටම් 8 ක් ඔස්සේ ඇගයීමට ලක් කෙරේ.

අධ්‍යාපනයේ විවිධ මානයන් සහ ආයතන

  • • 65. ජීවන්නද අධ්‍යාපනය (Lifelong Education): ජීවිත කාලය පුරාම සිදුවන අඛණ්ඩ ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලියයි.
  • • 66. ගුරු කේන්ද්‍රීය අධ්‍යාපනය: සාම්ප්‍රදායික ඉගැන්වීම් ක්‍රමයයි (නූතන ප්‍රවණතාවය ශිෂ්‍ය කේන්ද්‍රීය අධ්‍යාපනයයි).
  • • 67. පෙර සූදානම: පාසල් අධ්‍යාපනයට ප්‍රවේශ වීමට පෙර දරුවා ලබන පූර්ව ළමාවිය සංවර්ධනය (Pre-school education).
  • • 68. අධ්‍යාපනයේ ත්‍රිපුද්ගල සාධකය: පාසල, ගුරුවරයා, ශිෂ්‍යයා (සහ දෙමාපියන්).
  • • 69. ඓතිහාසික විද්‍යාල: ආනන්ද විද්‍යාලය (1886), මහින්ද විද්‍යාලය (1892) වැනි පාසල් බෞද්ධ පුනරුද යුගයේදී බිහි විය. (සටහන: මුල් සටහනේ ඇති 1899 සහ 1931 වසරවල් වෙනත් උපකාරක පන්ති හෝ විශේෂ ආයතනික පනත්වලට අදාළ විය හැක).

ඓතිහාසික අධ්‍යාපන වාර්තා සහ ව්‍යුහයන්

  • • 70. 1968 අධ්‍යාපන සුදු පොත (White Paper): ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්‍රමවේදය වෘත්තීය මට්ටමකට නැඹුරු කිරීමට ඉදිරිපත් කරන ලද ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයකි.
  • • 71. 1972 අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ: NCGE (National Certificate of General Education) විභාග ක්‍රමය සහ ප්‍රායෝගික විෂයන් පාසල් පද්ධතියට හඳුන්වා දෙන ලදී.
  • • 72. 1967 අධ්‍යාපන පනත් කෙටුම්පත: පාසල් පරිපාලනය දිස්ත්‍රික් මට්ටමින් විමධ්‍යගත කිරීමට යෝජනා විය.
  • • 73. අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව: පාසල් පෙළපොත් මුද්‍රණය සහ බෙදාහැරීම භාර ප්‍රධාන රාජ්‍ය ආයතනයයි (පිහිටීම: ඉසුරුපාය, පැලවත්ත, බත්තරමුල්ල).
  • • 74. ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය (NIE): මහරගම පිහිටා ඇති අතර, ලංකාවේ පාසල් විෂය නිර්දේශ සකස් කිරීම සහ ගුරු පුහුණු ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය කරන ප්‍රධානතම ආයතනය වේ.

- 81 -

  • 75. පාසල් පාදක ගුරු සංවර්ධන ක්‍රමවේදය (SBTD): 1994 වර්ෂයේදී හඳුන්වා දෙන ලදී.
  • 76. වර්ෂය: 2000.
  • 77. වර්ෂය: 2001.
  • 78. අධ්‍යාපනයේ අරමුණු: පෞරුෂ වර්ධනය මෙන්ම වෘත්තීය මට්ටමේ සුදුසුකම් සපුරාලීම.
  • 79. ප්‍රධාන මට්ටම්: සංඛ්‍යාවෙන් 6 ක් ලෙස දක්වා ඇත.

ඓතිහාසික කාල වකවානු

  • • 80. පෘතුගීසි පාලන සමය: 1505 - 1658.
  • • 81. ලන්දේසි පාලන සමය: 1658 - 1796.
  • • 82. ශ්‍රී ලංකාවේ අවධි පැරණි අධ්‍යාපන ක්‍රමය: ගුරු ගෙදර අධ්‍යාපන ක්‍රමය.
  • • 83. අධ්‍යාපන ප්‍රභේද: පරිණාමී අධ්‍යාපනය, වෛකල්පිත අධ්‍යාපනය සහ නූතන අධ්‍යාපනය.

මිෂනාරි සහ බටහිර අධ්‍යාපන ව්‍යුහයන්

  • • 84. රජයේ ක්‍රියාකාරී මැදිහත් වීම්.
  • • 85. ඔවුන්ගේ ප්‍රාථමික නායකයන්ට / ක්‍රිස්තියානීන්ට.
  • • 86. මිෂනාරි පාසල්.
  • • 87. පාසල් මණ්ඩල පරිපාලනය (ආගමික නායකයන් යටතේ පැවති).
  • • 88. කෝල්බෲක් පාසල් සහ පැරිෂ් පාසල්.

වැදගත් කොමිෂන් සභා සහ විභාග සංශෝධන

  • • 89. 1865: ලංකාවේ ප්‍රථම අධ්‍යාපන කමිටු වාර්තාව ඉදිරිපත් කිරීම.
  • • 90. 1987: ජාතික අධ්‍යාපන ආයතන ව්‍යුහයන් සංශෝධනය.
  • • 91. 1931: ඩොනමෝර් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව (සී. ඩබ්. ඩබ්. කන්නන්ගර මහතා මෙරට ප්‍රථම අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයා ලෙස පත්වීම).
  • • 92. 1869: පළමු මධ්‍යම පාසල් පද්ධතිය සහ බීකන්ස්ෆීල්ඩ් විද්‍යාලයීය ව්‍යුහයන් ආරම්භය.
  • • 93. 1947: සෝල්බරි ආණ්ඩුක්‍රම ප්‍රතිසංස්කරණ - ඊ. ඒ. නුගවෙල මහතාගේ මැදිහත් වීම්.
  • • 94. 1953 සිට: අපොස සාමාන්‍ය පෙළ (O/L) විභාග ක්‍රමවේදය ක්‍රියාත්මක කිරීම (1952 දී මූලික සැලසුම් සකස් විය).
  • • 95. ජාත්‍යන්තර භාෂා: විදේශීය සන්නිවේදනය පුළුල් කිරීම.
  • • 96. අධ්‍යාපනය පෞද්ගලිකරණය කිරීමේ ප්‍රවණතා: ජාත්‍යන්තර පාසල් (International Schools) ආරම්භ වීමට මඟ පෑදීම.
  • • 97. 1978: උසස් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය වෙනමම ආයතනයක් ලෙස ස්ථාපිත කිරීම.
  • • 98. 1980: ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ පනත් සහ අධ්‍යාපන සුදු පොත (White Paper) පිළිබඳ මූලික කෙටුම්පත්.
  • • 99. ප්‍රධාන දාර්ශනිකයන්: ප්‍රිනාවස්, කල්විල් හෝ ඩික්සන් වැනි බටහිර චින්තකයන්ගේ ආභාසය.
  • • 100. මූලික වාර්තා: බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවේ පළමු නිල පාසල් පරීක්ෂක වාර්තාව.

- 82 -

බෝනවිස්ටා පාසල (Bonavista School)

  • • ආරම්භය: මෙම පාසල 1819 වර්ෂයේදී ආරම්භ කරන ලදී.
  • • පිහිටීම: ගාල්ලේ රූමස්සල ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත.
  • • විශේෂත්වය: ලංකාවේ බිහි වූ ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ නායකයන් රැසක්ම අධ්‍යාපනය ලැබූ පාසලක් ලෙස මෙය ප්‍රසිද්ධය.
  • • සුහුරු පන්තිකාමර: ලංකාවේ ප්‍රථම "සුහුරු පන්තිකාමරය" (Smart Classroom) ආරම්භ කරන ලද්දේ ද මෙම ගාල්ල බෝනවිස්ටා පාසල තුළය. දැනට මෙහි එවැනි පන්තිකාමර 54 ක් පමණ පවතී.

කාලීන තොරතුරු

  • 01. ලෝක විශ්වවිද්‍යාල වර්ගීකරණය: ලංකාවේ හොඳම විශ්වවිද්‍යාලය ලෙස කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය ශ්‍රේණිගත කර ඇත.
    1. පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය
    2. කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය
  • 02. ලෝකයේ පැරණිතම විශ්වවිද්‍යාලය: මොරොක්කෝවේ පිහිටි අල්-කරාවියින් විශ්වවිද්‍යාලය (University of al-Qarawiyyin) වේ.
  • 03. ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම පෞද්ගලික විශ්වවිද්‍යාලය: SLIIT (Sri Lanka Institute of Information Technology) ආයතනයයි.
  • 04. 2023 ලෝක ගුරු දින තේමාව: "ගුරු හිඟය අවම කිරීම ගෝලීය අවශ්‍යතාවයකි".
  • 05. ලෝක ළමා දින තේමාව: "සියල්ලට වඩා දරුවන් වටී" ("Children above all").
  • 06. ඇසල් මුන්රෝ සෞඛ්‍ය ප්‍රවර්ධන ආකෘතිය: හෙද ක්ෂේත්‍රයට (Nursing) අදාළ ප්‍රමුඛ ආකෘතියකි.
  • 07. 2023 පාසල් නිල ඇඳුම් බෙදාදීමේ රාජ්‍ය උත්සවය: පැවැත්වුණේ මතුගම ආනන්ද ශාස්ත්‍රාලීය ජාතික පාසලේදීය (මතුගම ආනන්ද එම්.ඩී.වී.).

- 83 -

  • Note 1

Scroll to Top

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *